EN | AM
All A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

SAARC / South Asian Association for Regional Cooperation 
ՀԱՏՀԱ / Հարավասիական տարածաշրջանային համագործակցության ասոցիացիա 

SACU / South African Customs Union 
ՀԱՄՄ / Հարավաֆրիկյան մաքսային միություն 

SADC / Southern African Development Community 
ՀԱԶՄ / Հարավաֆրիկյան զարգացման միություն 

Assurance that food will not cause harm to the consumer and will provide the expected nutritional value when it is prepared and/or eaten according to its intended use. 

A country or origin of asylum seekers is considered safe if it does not, or not generally, produce refugees. Receiving countries may use the concept of safe country of origin as a basis for rejecting summarily (without examination of the merits) particular groups or categories of asylum seekers.

Ապաստան հայցողների ծագման երկիրը համարվում է անվտանգ, եթե այդտեղից առհասարակ կամ, որպես կանոն, չեն գոյանում փախստականներ։ Ընդունող երկրները հաճախ որպես հիմք են ընդունում «անվտանգ ծագման երկիր» հասկացությունը՝ ապաստան հայցողների առանձին խմբերին կամ կատեգորիաներին ամփոփ ձևով (առանց ըստ էության քննություն կատարելու) մերժելու համար:

Neutralized zones intended to shelter from the effects of war “the wounded and sick combatants or noncombatants” and “civilian persons who take no part in hostilities.”(Art. 15, Geneva Convention concerning the Protection of Civilian Persons in Time of War, 1949.)

Պատերազմի հետևանքով «հիվանդ և վիրավոր մարտիկներին և ոչ մարտիկներին» և «ռազմական գործողություններին չմասնակցող քաղաքացիական բնակչությանը» պատսպարելու համար նախատեսված չեզոք գոտիներ: («Պատերազմի ժամանակ քաղաքացիական բնակչության պաշտպանության մասին» Ժնևի 1949 թ. կոնվենցիայի 15-րդ հոդված):

A safe third country is considered by a receiving country to be any other country, not being the country of origin, in which an asylum seeker has found or might have found protection. The notion of safe third country (protection elsewhere/first asylum principle) is often used as a criterion of admissibility to the refugee determination procedure.

Որևէ երկիր, որտեղ ապաստան հայցողի համար կարող էր հասանելի լինել ապաստանի արդյունավետ ռեժիմը և որտեղ նա ֆիզիկապես գտնվել է՝ նախքան այն երկիր ժամանելը, որտեղ նա դիմում է ապաստան ստանալու համար:

safe water 
մաքուր ջուր 

Safeguards Guaranteeing Protection of the Rights of those Facing the Death Penalty 
մահապատժի դատապարտված անձանց իրավունքների պաշտպանությունը երաշխավորող միջոցներ 

Launched in 1996 by the United Nations Human Settlements Programme for urban violence prevention and social cohesion. Initial focus was on Africa, later extended to Asia, Latin America and other regions.

Sex is 100% safe from HIV transmission when both partners know their HIV-negative serostatus and neither partner is in the window period between HIV exposure and appearance of HIV antibodies detectable by the HIV test. In other circumstances, reduction in the numbers of sexual partners and correct and consistent use of male or female condoms can reduce the risk of HIV transmission. The term safer sex more accurately reflects the idea that choices can be made and behaviours adopted to reduce or minimize risk.

Սեռական հարաբերությունը 100%-ով անվտանգ է ՄԻԱՎ-ի փոխանցման առումով, եթե զուգընկերները ՄԻԱՎ-ի նկատմամբ բացասական են, և նրանցից ոչ մեկը չի գտնվում «պատուհանի շրջանում»: Մնացած դեպքերում զուգընկերների թվի կրճատումը և տղամարդու կամ կնոջ պահպանակի ճիշտ և հետևողական օգտագործումը կարող են նվազեցնել ՄԻԱՎ-ի փոխանցման վտանգը : «Առավել անվտանգ սեռական հարաբերություն» արտահայտությունն ավելի ճշգրիտ է արտահայտում այն գաղափարը, որ կարելի է ընտրություն կատարել և որդեգրել վտանգը նվազեցնող կամ նվազագույնի հացնող վարքագծեր:

Any act or transaction whereby a child is transferred by any person or group of persons to another for remuneration or any other consideration.

(Optional Protocol on the sale of children, child prostitution and child pornography)

Ցանկացած գործողություն կամ գործարք, որի միջոցով երեխան որևէ անձի կամ անձանց խմբի կողմից փոխանցվում է այլ անձի կամ անձանց խմբի` վարձատրության կամ ցանկացած այլ հատուցման դիմաց։ (Երեխայի իրավունքների մասին ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի` Մանկավաճառության, երեխաների մարմնավաճառության և մանկական պոռնոգրաֆիայի մասին թիվ 2 կամընտիր արձանագրություն, հոդվ. 2)

sanction 
պատժամիջոց 

sanctioned state 
պատժամիջոցների ենթարկված պետություն 

Name given by the World Health Organization (WHO) in March 2003 to an atypical pneumonia of unknown aetiology (medical cause). Name was given after an outbreak affecting, in particular, several Asian countries, and most particularly the Hong Kong Special Administrative Region and Guangdong Province, China.

satellite communication 
արբանյակային կապ 

satellite navigation 
արբանյակային նավիգացիա 

Saving Lives Together framework 
Միասին փրկենք կյանքեր մեխանիզմ 

The SBA framework allows the IMF to respond quickly to countries’ external financing needs, and to support policies designed to help them emerge from crisis and restore sustainable growth.  http://www.imf.org/external/np/exr/facts/sba.htm

UNDP’s relationship with the Governments of programme countries is legally established and governed by the Standard Basic Assistance Agreement or predecessor agreement applicable to UNDP (SBAA). The applicable SBAA is available on UNDP Country Office websites. 

SCEDMT / Scientific Center of Expertise of Drugs and Medical Technologies 
Թմրամիջոցների և բժշկական տեխնոլոգիաների փորձաքննության գիտական կենտրոն 

Intergovernmental agreement signed in 1985 to create a European free-movement zone without controls at internal land, water and airport frontiers. In order to maintain internal security, a variety of measures have been taken, such as the coordination of visa controls as external borders of Member States. Although the Schengen Agreement was concluded outside the context of the European Union (EU), it has been brought into the realm of the European Communities/ European Union under the Amsterdam Treaty, 1997. 

1985 թ. հունիսի 14-ին ստորագրված Շենգենյան համաձայնագրով Բելգիան, Ֆրանսիան, Գերմանիան, Լյուքսեմբուրգը և Նիդեռլանդները համաձայնել են աստիճանաբար վերացնել ընդհանուր սահմաններում իրականացվող հսկողությունը և ստորագրող անդամ պետությունների, մյուս անդամ պետությունների կամ երրորդ երկրների բոլոր քաղաքացիների համար ներդնել ազատ տեղաշարժվելու ռեժիմ։ Շենգենյան կոնվենցիայով լրացում է կատարվում Համաձայնագրում, և սահմանվում են տեղաշարժվելու ազատության իրականացման կարգավորումներն ու երաշխիքները։ Համաձայնագիրը և կոնվենցիան, դրանց հիման վրա ընդունված կանոններն ու հարակից համաձայնագրերը միասին կազմում են «Շենգենյան կանոնագիրքը (Schengen acquis)»։ 1999 թվականից ի վեր` Ամստերդամի պայմանագրի արձանագրության ուժով՝ այն կազմում է Եվրոպական միության ինստիտուցիոնալ և իրավական դաշտի բաղադրիչներից մեկը։ 

Subcommittee of the Committee on the Peaceful Uses of Outer Space (COPUOS).

Established by the Declaration on the Establishment of the Shanghai Cooperation Organization at a meeting of the heads of State of the People's Republic of China, the Republic of Kazakhstan, the Kyrgyz Republic, the Russian Federation, the Republic of Tajikistan and the Republic of Uzbekistan, signed at Shanghai, China, on 15 June 2001.

The process of checking for a particular attribute or ability. In the migration context, a preliminary (often cursory) review to determine if a person is “prima facie” eligible for the status applied for.

Որոշակի հատկանիշի կամ կարողության առկայությունը ստուգելու գործընթաց: Միգրացիայի համատեքստում՝ նախնական (հաճախ հպանցիկ) ստուգում՝ որոշելու, թե արդյոք անձն առերևույթ (prima facie) բավարարում է հայցվող կարգավիճակն ստանալու համար անհրաժեշտ պայմանները։

On September 25th 2015, countries adopted a set of goals to end poverty, protect the planet, and ensure prosperity for all as part of a new sustainable development agenda. Each goal has specific targets to be achieved over the next 15 years.

http://www.un.org/sustainabledevelopment/sustainable-development-goals/

Migrant worker employed on board a vessel registered in a State of which he or she is not a national (includes fishermen) (Art. 2(2)(c), International Convention on the Protection of the Rights of All Migrant Workers and Members of Their Families, 1990).

Միգրացիայի համատեքստում` այս տերմինը վերաբերում է այն պետությունում գրանցված ջրային փոխադրամիջոցի վրա աշխատող միգրանտին, որի քաղաքացին չէ նա (ներառում է լցանավերի վրա աշխատողներին)։ («Բոլոր միգրանտ աշխատողների եւ նրանց ընտանիքների անդամների իրավունքների պաշտպանության վերաբերյալ» 1990 թ. միջազգային կոնվենցիայի 2(2)(գ) հոդված):

SEARO / WHO Region of the South Asia 
ԱՀԿ Հարավային Ասիայի տարածաշրջան 

A migrant worker whose work by its character is dependent on seasonal conditions and is performed only during part of the year (Art. 2(2)(b), International Convention on the Protection of the Rights of All Migrant Workers and Members of Their Families, 1990).

Միգրանտ աշխատող, ում աշխատանքը կամ աշխատանքի նպատակով իրականացվող միգրացիան իր բնույթով պայմանավորված է սեզոնային պայմաններով և կատարվում է տարվա որոշակի ժամանակահատվածի ընթացքում։ («Բոլոր միգրանտ աշխատողների և նրանց ընտանիքների անդամների իրավունքների պաշտպանության վերաբերյալ» 1990 թ. միջազգային կոնվենցիայի 2(2)(բ) հոդված)։

Built upon a country’s existing data collection system, second generation HIV surveillance systems are designed to be adapted and modified to meet the specific needs of differing epidemics. For example, HIV surveillance in a country with a predominantly heterosexual epidemic will differ radically from surveillance in a country where HIV infection is mostly found among men who have sex with men or injecting drug users. This form of surveillance aims to improve the quality and diversity of information sources by developing and implementing standard and rigorous study protocols, using appropriate methods and tools.

Հիմնված լինելով տվյալների հավաքագրման` երկրի առկա համակագի վրա` ՄԻԱՎ-ի նկատմամբ երկրորդ սերնդի համաճարակաբանական հսկման համակարգերը նախատեսված են հարմարեցվելու և փոփոխվելու` տարբեր համաճարակների առաջադրած յուրահատուկ կարիքները բավարարելու համար: Օրինակ` ՄԻԱՎ-ի նկատմամբ հսկումն այն երկրում, որտեղ գերակշռում է ՄԻԱՎ-ի փոխանցման հետերոսեքսուալ ճանապարհը, արմատապես կտարբերվի հսկումից այն երկրում, որտեղ գերակշռողը հոմոսեքսուալ ճանապարհն է կամ թմրամիջոցների ներարկային օգտագործումը։

Representatives of 145 Member States participated in Copenhagen Conference. This Conference recognized that there was a disparity between women's guaranteed rights and their capacity to exercise them. Participants identified three spheres in which measures for equality, development and peace were needed: Equal access to education; Equal access to employment opportunities; Equal access to adequate health care services. The governments of the Member States were recommended to develop plans of action to support women.

Խորհրդաժողովին մասնակցել է ՄԱԿ-ի անդամ 145 երկիր: Այս խորհրդաժողովում հաստատվել է, որ անհամապատասխանություն գոյություն ունի երաշխավորված իրավունքների և դրանցից օգտվելու կանանց կարողության միջև: Համաշխարհային հանրության ուշադրությունը հրավիրվեց հատուկ միջոցների կիրառմանը երեք ոլորտներում` կրթության հավասար մատչելիություն, աշխատանքի տեղավորման հնարավորություն և բժշկական սպասարկում: Խորհրդաժողովում դրվեց ղեկավար պաշտոններում կանանց ոչ բավարար մասնակցության հարցը և խորհուրդ տրվեց կառավարություններին կանանց օգնելու նպատակով մշակել նաև գործողությունների ծրագիր (կանանց ծանրաբեռնվածությունը թեթևացնելու նպատակով սոցիալական ենթակառուցվածքի զարգացում, կանանց ինքնագիտակցության բարձրացում և այլն):

In cases of doubt in the primary inspection during the admission procedure, the applicant undergoes an interview or additional investigation as a part of secondary inspection.

Ընդունման ընթացակարգի ժամանակ կատարվող առաջնային ստուգման ընթացքում կասկածի առաջացման կամ դիմողի՝ հսկողական համակարգում հայտնվելու դեպքում, դիմողն անցնում է հարցազրույց կամ ենթարկվում է լրացուցիչ քննության։

A movement of a migrant within a host country, away from the community in which s/he originally resided.

Միգրանտի տեղաշարժը հյուրընկալող երկրի տարածքում կամ դեպի երրորդ երկիր՝ հեռու այն համայնքից, որտեղ նա սկզբնապես բնակվել է։

One of the six main organs of the United Nations together with the Security Council, the General Assembly, the Economic and Social Council, the Trusteeship Council, and the International Court of Justice. It carries out the administrative day-to-day work of the Organization. At its head is the Secretary-General, who is appointed by the General Assembly on recommendation of the Security Council for a five-year, renewable term.

In United Nations documents when the term "Secretariat" (capitalized and without any other specification) appears, it refers to the main organ of the Organization. Other "secretariats" appear either in lower case or, when capitalized, there is always a further specification, i.e. UNESCO Secretariat.

The secretariat official whose role it is to advise the President or Chairperson of the body in the conduct of the session, to organize meetings of the bureau and to perform other roles such as may be required.

The evaluation of a set of projects within one country or across countries, all of which belong to a specific sector such as health, education, agriculture, transportetc.

Զարգացման ոլորտի միջամոտությունների ընտրված խմբի գնահատում, որոնք բոլորը հասցեագրում են զարգացմանն ուղղված որոշակի առաջնահերթություններ, որոնք ընդհանուր են տարբեր երկրներում, տարածաշրջաններում և հատվածներում: 

One of the six main organs of the United Nations together with the General Assembly, the Economic and Social Council, the Trusteeship Council, the Secretariat, and the International Court of Justice.

Under the UN Charter, entrusted with the maintenance of international peace and security. It is so organized as to be able to function continuously, and a representative of each of its members must be present at all times at United Nations Headquarters.

On 31 January 1992, the first ever Summit Meeting of the Council was convened at Headquarters, attended by heads of State and Government of 13 of its 15 members and by the Ministers for Foreign Affairs of the remaining two. The Council may meet elsewhere than at Headquarters; in 1972, it held a session in Addis Ababa, Ethiopia, and the following year in Panama City, Panama.

When a complaint concerning a threat to peace is brought before it, the Council's first action is usually to recommend to the parties to try to reach agreement by peaceful means. In some cases, the Council itself undertakes investigation and mediation. It may appoint special representatives or request the Secretary-General to do so or to use his good offices. It may set forth principles for a peaceful settlement.

When a dispute leads to fighting, the Council's first concern is to bring it to an end as soon as possible. On many occasions, the Council has issued ceasefire directives which have been instrumental in preventing wider hostilities. It also sends United Nations peacekeeping forces to help reduce tensions in troubled areas, keep opposing forces apart and create conditions of calm in which peaceful settlements may be sought. The Council may decide on enforcement measures, economic sanctions (such as trade embargoes) or collective military action.

A Member State against which preventive or enforcement action has been taken by the Security Council may be suspended from the exercise of the rights and privileges of membership by the General Assembly on the recommendation of the Security Council. A Member State which has persistently violated the principles of the Charter may be expelled from the United Nations by the Assembly on the Council's recommendation.

A State which is a Member of the United Nations but not of the Security Council may participate, without a vote, in its discussions when the Council considers that that country's interests are affected. Both Members of the United Nations and non-members, if they are parties to a dispute being considered by the Council, are invited to take part, without a vote, in the Council's discussions; the Council sets the conditions for participation by a non-member State.

The Presidency of the Council rotates monthly, according to the English alphabetical listing of its member States.

seed breeding 
մշակաբույսերի սերմնաբուծություն 

self-defence 
ինքնապաշտպանություն 

In general, the ability or right to make decisions for oneself without the interference from others.

When used more specifically, it is often interchanged with self-rule, as the right of a people to determine its own form of government without interference from outside.

A migrant worker who is engaged in a remunerated activity otherwise than under a contract of employment and who earns his or her living through this activity normally working alone or together with members of his or her family, and to any other migrant worker recognized as self-employed by applicable legislation of the State of employment or bilateral or multilateral agreements (Art. 2(2) (h), International Convention on the Protection of the Rights of All Migrant Workers and Members of Their Families, 1990).

«Միգրանտ աշխատող, ով զբաղվում է վարձատրվող գործունեությամբ` ոչ աշխատանքային պայմանագրի շրջանակներում, և ով այդպիսի գործունեության միջոցով հոգում է իր ապրուստը` սովորաբար աշխատելով առանձին կամ իր ընտանիքի անդամների հետ միասին, ինչպես նաև ցանկացած այլ միգրանտ աշխատող, ով ճանաչվել է որպես ոչ վարձու աշխատող անձ` աշխատանք տրամադրող պետության գործող օրենսդրության համաձայն կամ ըստ երկկողմ կամ բազմակողմ համաձայնագրերի» («Բոլոր միգրանտ աշխատողների և նրանց ընտանիքների անդամների իրավունքների պաշտպանու- թյան վերաբերյալ» 1990 թ. միջազգային կոնվենցիայի 2(2)(ը) հոդված): 

An evaluation planned and managed by those who are entrusted with the design and delivery of an operation. 

Գնահատում նրանց կողմից, ովքեր զբաղվել են զարգացման ոլորտի միջամտության նախագծմամբ և մատուցմամբ: 

self-fulfillment 
ինքնիրացում, հնարավորությունների իրացում 

Government of a group of people by their own leaders as opposed to rule imposed by a foreign government or people.

Variant: self-government

seminar 
սեմինար, ուսումնաժողով, մասնագիտական ժողով 

A country from which people leave to settle abroad permanently or temporarily.

Երկիր, որը մարդիկ լքում են արտերկրում մշտական կամ ժամանակավոր բնակություն հաստատելու նպատակով։

Senior Adviser 
ավագ խորհրդատու 

sensitization 
ընկալունակության բարձրացում, զգայունության բարձրացում 

Equipment designed to detect the movement or presence of persons. This includes motion sensors, carbon dioxide sensors. Some sensors require a human operator, while others are fixed in remote places along the border and transmit information to a border control facility.

Անձանց տեղաշարժը կամ ներկայությունը հայտնաբերող սարքավորումներ։ Դրանք ներառում են շարժման սենսորները և ածխաթթու գազի սենսորները։ Որոշ սենսորների համար պահանջվում են մարդ-օպերատորներ, մինչդեռ մյուսները տեղակայվում են սահմանի երկայնքով ընկած հեռավոր վայրերում և տեղեկատվություն են փոխանցում սահմանային հսկողության օբյեկտներին։

Երկու ծնողներից կամ իրենց նախկին՝ օրինական կամ սովորույթի ուժով առաջնային խնամողներից, բայց ոչ անպայմանորեն մյուս ազգականներից առանձնացված երեխաներ։ Նրանք, հետևաբար, ներառում են այն երեխաներին, որոնց ուղեկցում են ընտանիքի այլ անդամներ։ Եվրոպայում ընտանիքից առանձնացված երեխաների ծրագրի (ԵԸԱԵԾ) շրջանակներում արված 2004 թ. «Պատշաճ գործելակերպի մասին հայտարարության» համաձայն՝ ընտանիքից առանձնացված երեխաները «18 տարին չլրացած այն երեխաներն են, որոնք գտնվում են իրենց ծագման երկրից դուրս և առանձնացվել են իրենց երկու ծնողներից կամ իրենց նախկին՝ օրինական կամ սովորույթի ուժով առաջնային խնամողներից»։ ԵԸԱԵԾ–ի շրջանակներում օգտագործվում է «առանձնացված» այլ ոչ թե «առանց ուղեկցության» տերմինը, քանի որ «թեև ընտանիքից առանձնացված որոշ երեխաներ Եվրոպա են ժամանում «ուղեկցությամբ», նրանց ուղեկցող չափահասները միշտ չէ, որ ի վիճակի են կամ հավակնում են ստանձնելու նրանց խնամելու պատասխանատվությունը»։

The constitutional allocation of the legislative, executive, and judicial powers among the three branches of government. The doctrine under which the legislative, executive, and judicial branches of government are not to infringe upon each other's constitutionally vested powers.

septic system 
սեպտիկ համակարգ 

sequestering carbon 
ածխածնի կլանում 

Conduct constituting an offence punishable by a maximum deprivation of liberty of at least four years or a more serious penalty. (United Nations Convention against Transnational Organized Crime)

Այն հանցագործությունը, որը պատժվում է չորս տարուց ոչ պակաս ազատազրկմամբ կամ ավելի խիստ պատժաչափով։ (ՄԱԿ-ի Անդրազգային կազմակերպված հանցավորության դեմ պայքարի մասին 2000 թ. կոնվենցիա, հոդվ. 2)

A generic term that refers to the presence/absence of antibodies in the blood. Often, the term refers to HIV antibody status.

Ընդհանուր արտահայտություն, որը վերաբերում է արյան մեջ հակամարմինների առկայությանը կամ բացակայությանը: Արտահայտությունը  հաճախ վերաբերում է ՄԻԱՎ-ի նկատմամբ հակամարմիններին:

See debt bondage, slavery

Վիճակ, որում գտնվում է ազատությունից զրկված և մեկ այլ անձից կախվածության մեջ գտնվող անձը:

SES / Sanitary-Epidemiological Service 
սանիտարահամաճարակաբանական ծառայություն 

A continuous series or group of individual or parallel meetings of a legislative, administrative or deliberative body; the complete period of time (e.g. four working days, two weeks, etc.) during which, in accordance with its mandate and entitlement, a body deliberates the questions on its agenda. Commonly used, or more specific, terms include the following:

  • Organizational session, the purpose of which is to prepare for a later session;
  • Regular or substantive session – the principal session of the body;
  • Emergency session, which requires a separate mandate from the higher legislative authority;
  • Special session, which is usually devoted to a specific topic and which also requires a separate mandate;
  • Emergency special session;
  • Resumed session, which is the continuation at a later date of a session the work of which has not been completed;
  • Annual session – may be used for a body that meets annually, to distinguish that session from special or emergency sessions. Sessions may be denoted (a) by year, e.g. the 2006 organizational or substantive session of the Economic and Social Council, or (b) by order of their occurrence since the establishment of the organ, e.g. the sixtieth session of the General Assembly.


 

Approved by the United Nations Conference on Restrictive Business Practices, adopted by the General Assembly in 1980 as a recommendation to States (resolution 35/63 of 5 Dec 1980).

The main objectives of "the Set" are to ensure that restrictive business practices (RBPs) do not "impede or negate the realization of the benefits that should arise from the liberalization of tariff and non-tariff barriers affecting world trade, particularly those affecting the trade and development of developing countries"; to promote competition and innovation, and to control concentration of economic power, in order to improve efficiency in international trade and to accelerate development; to protect and promote social welfare in general and, in particular, the interests of consumers.

severance of diplomatic relations 
դիվանագիտական հարաբերությունների խզում 

severity of poverty 
աղքատության սրություն 

Providing sexual services in exchange for money or goods. The term may be used to cover a broad range of transactions and sex workers are not a homogenous group. Work may be either regular or occasional, involve female, male or transgender adults, young people and children. The sex worker may or may not consciously define such activity as income-generating.

Note: The terms sex work and sex worker emerged in the 1980s as workers involved in the industry began to organize (in response to violence, AIDS and other issues). They are often used in a very specific way to indicate that people involved in this type of activity are not forced into it (as with prostitution). Those involved also feel that it is less stigmatizing and that the reference to "work" better describes their experience.

The term “sex worker” is intended to be non-judgmental, focusing on the conditions under which sexual services are sold.

«Փոխհատուցման դիմաց սեռական ծառայությունների տրամադրող» արտահայտությունը զերծ է քննադատական ենթաիմաստից և շեշտադրում է այն պայմանները, որոնցում տեղի է ունենում սեռական ծառայությունների «վաճառքը»:

Sex-based discrimination against a person. The concept was coined along the lines of concepts of racism (race-based discrimination) and ageism (violation of the rights of the elderly). It was put into circulation by American feminist, political scientist Kirsten Amundsen in her book "Silent majority. Women and American democracy" (1971).

Մարդու նկատմամբ խտրականություն սեռի հիմքով։ Հայեցակարգը շրջանառվել է ի շարս ռասիզմի (ռասայի հիման վրա խտրականություն) և էյջիզմի (տարեցների նկատմամբ խտրականություն)։ Այն շրջանառվել է ամերիկացի ֆեմինիստ, քաղաքագետ Կիրստեն Ամունդսենի կողմից՝ «Լուռ մեծամասնություն. կանայք և ամերիկյան ժողովրդավարությունը» գրքում (1971 թ.)։

Իրական կամ սպառնալիքի ազդեցությամբ սեռական բնույթի ֆիզիկական ներխուժում՝ ուժի գործադրմամբ կամ անհավասար, կամ հարկադրանքի պայմաններում: 

Any abuse of a position of vulnerability, differential power, or trust for sexual purposes; this includes profiting monetarily, socially or politically from the sexual exploitation of another.

Խոցելի դիրքի, իշխանական դիրքի կամ վստահության ցանկացած իրական չարաշահում կամ դրա փորձը սեռական նպատակներով՝ ներառելով մեկ ուրիշի սեռական շահագործումից գումարային, սոցիալական կամ քաղաքական օգուտ ստանալը, սակայն չսահմանափակվելով դրանով։ 

The man's behavior which is degrading to woman's honor and dignity and which is manifested through explicit hints, indecent proposals, expressions and derision thrown at her. That may be an encroachment by a man in the street, on the job or in public place. Woman finds herself in especially vulnerable situation when sexually harassed by her superior, since very often her career growth is impossible without his consent.

Տղամարդու վարքագիծ, որը ոտնձգություն է կնոջ պատվի եւ արժանապատվության նկատմամբ եւ որն արտահայտվում է բացահայտ ակնարկների, անպարկեշտ առաջարկությունների, արտահայտությունների, ծաղրի միջոցով։ Դա կարող է լինել ոտնձգություն տղամարդու կողմից փողոցում, աշխատավայրում կամ հանրային վայրում։ Կինը հատկապես խոցելի վիճակում է, երբ ոտնձգություն է կատարվում իր վերադասի կողմից, քանի որ շատ հաճախ մասնագիտական առաջընթացն անհնար է առանց նրա համաձայնության։ 

The right of a person to decide freely when, where and with whom they wish to have sex.

Անհատի իրավունքը՝ ազատորեն որոշելու, թե երբ, որտեղ և ում հետ է ցանկանում սեռական հարաբերություններ ունենալ։

sexual violence 
սեռական բռնություն 

SFP / Supplementary Feeding Programme 
Լրացուցիչ սնուցման ծրագիր 

Violence that is directed against a person on the basis of gender or sex. It includes acts that inflict physical, mental, or sexual harm or suffering, threats of such acts, coercion, or other deprivations of liberty. While women, men, boys and girls can be victims of gender-based violence, because of their subordinate status, women and girls are the primary victims.

SHA / State Health Agency 
Պետական առողջապահական գործակալություն 

SHAEI / State Hygienic and Anti-Epidemic Inspectorate 
Պետական հիգիենիկ և հակահամաճարակային տեսչություն 

shareholder 
փայատեր, բաժնետեր 

Physical protection requirements of disaster victims who no longer have access to normal habitation facilities. Immediate post-disaster needs are met by the use of tents. Alternatives may include polypropylene houses, plastic sheeting, geodesic domes and other similar types of temporary housing.

shelter delivery 
օթևանի տրամադրում 

Short-Lived Climate Pollutants 
կլիմայի կարճակյաց աղտոտիչներ 

A person who moves to a country other than that of his or her usual residence for a period of at least three months but less than a year) except in cases where the movement to that country is for purposes of recreation, holiday, visits to friends or relatives, business or medical treatment. For purposes of international migration statistics, the country of usual residence of short-term migrants is considered to be the country of destination during the period they spend in it.

Անձ, որն առնվազն երեք ամսով, բայց մեկ տարուց պակաս ժամկետով տեղափոխվում է իր՝ սովորաբար բնակվելու վայրի երկրից տարբեր երկիր՝ բացառությամբ այն դեպքերի, երբ նա այդ երկիր է տեղափոխվում հանգստի, արձակուրդի, ընկերներին կամ ազգականներին այցելելու, գործնական կամ բուժում ստանալու նպատակներով: Միջազգային միգրացիոն վիճակագրության նպատակներով` կարճաժամկետ միգրանտների` սովորաբար բնակվելու վայրի երկիր է համարվում նպատակակետ երկիրը` նրանց՝ այդ երկրում ծախսած ժամանակահատվածի ընթացքում:

show-of-hands vote 
քվեարկություն ձեռք բարձրացնելու միջոցով 

signatory 
ստորագրող կողմ 

signatory state 
ստորագրող պետություն 

Singapore Treaty on the Law of Trademarks 
Ապրանքային նշանների իրավունքի մասին Սինգապուրի պայմանագիր 

Single Convention on Narcotic Drugs 
Թմրամիջոցների մասին միասնական կոնվենցիա 

SIPRI / Stockholm International Peace Research Institute 
Խաղաղության խնդիրների հետազոտման Ստոկհոլմի միջազգային ինստիտուտ 

Migrant worker who, because of his/her skills, is usually granted preferential treatment regarding admission to a host country (and is therefore subject to fewer restrictions regarding length of stay, change of employment and family reunification).

Միգրանտ աշխատող, ում նկատմամբ՝ որևէ հյուրընկալող երկրի կողմից ընդունվելու համար սովորաբար կիրառվում է արտոնյալ ռեժիմ՝ հաշվի առնելով նրա հմտությունները կամ ձեռք բերած մասնագիտական փորձը (ուստի և համապատասխան երկրում գտնվելու տևողության, աշխատանքի փոփոխման և ընտանիքի վերամիավորման առնչությամբ նրա նկատմամբ կիրառվում են ավելի քիչ սահմանափակումներ):

The status or condition of a person over whom any or all the powers attaching to the right of ownership are exercised (Art. 1, Slavery Convention, 1926 as amended by 1953 Protocol). Slavery is identified by an element of ownership or control over another’s life, coercion and the restriction of movement and by the fact that someone is not free to leave or to change employer (e.g. traditional chattel slavery, bonded labour, serfdom, forced labour and slavery for ritual or religious purposes).

Այն անձի կարգավիճակը կամ դրությունը, ում նկատմամբ կիրառվում է սեփականության իրավունք ընձեռող լիազորություններից որևէ մեկը կամ բոլորը («Ստրկության մասին» 1926 թ. կոնվենցիայի 1-ին հոդված՝ փոփոխված 1953 թ. արձանագրությամբ): Ստրկությունը բնորոշվում է որպես մեկ այլ անձի կյանքի նկատմամբ սեփականության կամ հսկողության տարրերի առկայությամբ, հարկադրանքով և տեղաշարժի սահմանափակմամբ, ինչպես նաև այն փաստով, որ որևէ մեկին ընձեռված չէ գործատուից հեռանալու կամ գործատուին փոխելու ազատությունը (օրինակ՝ ավանդական ստրկացուցիչ աշխատանքը, կախյալ վիճակ ենթադրող աշխատանքը, ճորտատիրական կախվածություն ենթադրող աշխատանքը, հարկադիր աշխատանքը և ծիսական կամ կրոնական նպատակներով ստրկությունը): 

SLM/A / Sudan Liberation Movement/Army 
ՍԱՇ/Բ / Սուդանի ազատագրական շարժում/բանակ 

small arms 
փոքր տրամաչափի հրաձգային զենք 

small arms proliferation 
փոքր տրամաչափի հրազենի տարածում 

smallpox 
ջրծաղիկ 

SME / small and medium enterprises 
ՓՄՁ / փոքր և միջին ձեռնարկություններ 

The proportion of the adult population (15 years and over) who are smokers (both daily and occasional) at a point in time.

Միգրանտ, ով մեկ այլ անձի ֆինանսապես կամ նյութապես շահագրգռելու միջոցով կարողանում է ձեռք բերել դեպի այն պետություն անօրինական մուտք գործելու հնարավորություն, որի քաղաքացին կամ մշտական բնակության (կացության) կարգավիճակ ունեցող անձ չէ:

An intermediary who is moving people in furtherance of a contract with them, in order to illegally transport them across an internationally recognized State border.

Միջնորդ, ով չթույլատրված եղանակով ապահովում է որևէ անձի փոխադրումը միջազգայնորեն ճանաչված պետական սահմանով՝ տվյալ անձի համաձայնությամբ։

The procurement, in order to obtain, directly or indirectly, a financial or other material benefit, of the illegal entry of a person into a State Party of which the person is not a national or a permanent resident (Art. 3(a), UN Protocol Against the Smuggling of Migrants by Land, Sea and Air, supplementing the United Nations Convention against Transnational Organized Crime, 2000). Smuggling contrary to trafficking does not require an element of exploitation, coercion, or violation of human rights.
 

«Որևէ պայմանադիր պետության կողմից որևէ անձի, որը քաղաքացի կամ մշտական բնակության կարգավիճակ ունեցող անձ չէ, անօրինական մուտքի հնարավորությամբ ապահովելը՝ ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն որևէ ֆինանսական կամ այլ նյութական շահ ստանալու նպատակով» («Անդրազգային կազմակերպված հանցավորության դեմ» Միավորված ազգերի կազմակերպության կոնվենցիան լրացնող՝ «Ցամաքով, ծովով և օդով միգրանտներին անօրինական ներս բերելու դեմ» ՄԱԿ-ի 2000 թ. արձանագրության 3(ա) հոդված)։ Անձանց անօրինական ներմուծումը, ի տարբերություն թրաֆիքինգի, չի պահանջում շահագործման, հարկադրանքի կամ մարդու իրավունքների խախտման տարրերի առկայություն:

The procurement, in order to obtain, directly or indirectly, a financial or other material benefit, of the illegal entry of a person into a State Party of which the person is not a national or a permanent resident.

(Protocol against the Smuggling of Migrants by Land, Sea and Air, supplementing the United Nations Convention against Transnational Organized Crime)

Որևէ անդամ պետություն որևէ անձի, որը չի հանդիսանում նրա քաղաքացին կամ մշտապես չի բնակվում նրա տարածքում, անօրինական ներմուծման ապահովում՝ ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն որևէ ֆինանսական կամ այլ նյութական շահ ստանալու նպատակով։

(ՄԱԿ-ի «Անդրազգային կազմակերպված հանցավորության դեմ» կոնվենցիան լրացնող «Ցամաքով, ծովով և օդով միգրանտներին անօրինական ներս բերելու դեմ» 2000 թ. թիվ 1 արձանագրություն, հոդվ. 3, «ա» ենթակետ)

Benefits in-cash or in-kind that are financed by the state, not contributory, and that are mostly provided on the basis of a means or income level.

social assistance benefit 
սոցիալական ապահովության նպաստ 

A complex concept, which can be understood roughly as networks of social relations and associated norms to facilitate action. Social capital is beneficial as a resource for individuals’ and communities’ well being in terms of information, influence and solidarity. The concept has been applied widely ranging from families, education to public health, and economic development.

Միջազգային միգրանտների կողմից իրենց ծագման երկիր փոխանցվող մասնագիտական կարողությունները, հմտությունները, գիտելիքը, գործելակերպերը և գաղափարները։ 

The capacity of a society to ensure the well-being of all its members, minimizing disparities and avoiding marginalization.

Social beliefs and expectations determined by the existence of female and male sex.

Սոցիալական համոզմունքներ և ակնկալիքներ, որոնք որոշվում են արական և իգական սեռերի գոյությամբ։

social entrepreneurship 
սոցիալական ձեռներեցություն 

Compulsory health insurance regarded as part of a social security system, funded from contributions - often community rated- and managed by an autonomous yet state/parastate legal entity.

Refers to a policy designed to ensure that all people are able to participate in society regardless of their background or specific characteristics, which may include: race, language, culture, gender, disability, social status, age, and other factors. Compared to the general population, groups with such special characteristics are much more likely to face low education, unemployment, homelessness - and resulting poverty and social exclusion. The goal of social inclusion is to give all people an equal chance for participation in society.

As opposed to social exclusion.

social innovator 
սոցիալական նորարար 

The World Summit for Social Development, held in Copenhagen from 6 to 12 March 1995, defined the objective of social development in general and social integration in particular as the creation of “a society for all”.

Social integration is the process of building the values, relations and institutions essential for the creation of such an equitable and dynamic society, where all individuals, regardless of their race, sex, language or religion, can fully exercise their rights and responsibilities on an equal basis with others and contribute to society.

Generally thought of as a society which affords individuals and groups fair treatment and a just share of the benefits of society.

Relates to guidelines for the changing, maintenance or creation of living conditions that are conducive to human welfare. Thus social policy is that part of public policy that has to do with social issues.

UNDP; complements the analytical framework contained in the Human Development Report.

A set of policies and programmes designed to reduce poverty and vulnerability aimed at making the poor less vulnerable to risks and more able to participate in equitable economic growth. Social protection helps foster inclusive social development by promoting efficient labour markets, diminishing people's exposure to risks, and enhancing their capacity to protect themselves against or cope with hazards and interruption or loss of income.

social research 
սոցիալական հետազոտություն 

social scientist 
սոցիոլոգ 

The protection which society provides for its members through a series of public measures, against the economic and social distress that otherwise would be caused by the stoppage or substantial reduction of earnings resulting from sickness, maternity, employment injury, unemployment, invalidity, old age and death.

Social Transformations Programme 
Սոցիալական վերափոխումների ծրագիր 

The term "soft law" refers to non-binding legal instruments. It is often contrasted with "hard law". Although of non-binding nature, soft law has a tremendous influence on the development of the law. Generally and almost ineluctably, domestic and international practice will adopt such resolutions as parameters guiding its actions. Progressively, then a process of hardening into law can take place.

soil fertility 
հողի բերրիություն 

solid waste 
կոշտ թափոններ 

The awareness of unity and a willingness to bear its consequences. Everybody is aware and accepts that the size of the personal return may not match the initial investment. Family and clan solidarity is based usually on moral obligation.

SOP / Standard Operational Procedure 
ստանդարտ գործառնական ընթացակարգ 

SORT / Strategic Offensive Reductions Treaty 
ՀՍԿՊ / Հարձակողական սպառազինությունների կրճատման մասին պայմանագիր 

Տե՛ս ծագման երկիր, ուղարկող երկիր: 

South Pacific Nuclear Free Zone Treaty (Treaty of Rarotonga) 
Հարավխաղաղօվկիանոսյան միջուկազերծ գոտու մասին պայմանագիր (Ռարոտոնգայի պայմանագիր) 

The exchange of best practices between developing countries and emerging economies. Considered a complement to North-South cooperation.
This term replaced technical cooperation among developing countries.

Southeast Asia Nuclear-Weapon-Free Zone Treaty (treaty of Bangkok) 
Հարավարևելյան Ասիաի միջուկազերծ գոտու մասին պայմանագիր (Բանգկոկի պայմանագիր) 

Sovereignty as a concept of international law has three major aspects: external, internal and territorial. The external aspect of sovereignty is the right of the State freely to determine its relations with other States or other entities without the restraint or control of another State. This aspect of sovereignty is also known as independence. The internal aspect of sovereignty is
the State’s exclusive right or competence to determine the character of its own institutions, to enact laws of its own choice and ensure their respect. The territorial aspect of sovereignty is the exclusive authority which a State exercises over all persons and things found on, under or above its territory.

Ինքնիշխանությունը` որպես միջազգային իրավունքի հասկացություն, ընդգրկում է երեք հիմնական կողմեր՝ արտաքին, ներքին և տարածքային: Ինքնիշխանության արտաքին կողմը պետության կողմից այլ պետությունների կամ սուբյեկտների հետ իր հարաբերություններն ազատորեն ձևավորելու իրավասությունն է՝ առանց այլ պետության կողմից կիրառվող սահմանափակման կամ հսկողության: Ինքնիշխանության այս կողմը հայտնի է նաև որպես անկախություն: Ինքնիշխանության ներքին կողմը պետության բացառիկ իրավունքը կամ իրավասությունն է՝ որոշելու իր կառույցների գործունեության բնույթը, սեփական ընտրությամբ ընդունելու օրենքներ և ապահովելու դրանց պահպանումը: Ինքնիշխանության տարածքային կողմը պետության այն իրավասությունն է, որը տարածվում է այդ պետության տարածքում, դրա տակ կամ դրա վրա գտնվող բոլոր անձանց և առարկա-
ների վրա: Միգրացիայի համատեքստում՝ դրանով ենթադրվում է պետության բացառիկ ինքնիշխան իրավունքը՝ որոշելու, թե քաղաքացի չհանդիսացող որ անձանց մուտքը պետք է թույլատրվի տվյալ պետության տարածք՝ անձին վերադարձնելու անթույլատրելիության սկզբունքին, մարդու իրավունքներին և երկկողմ կամ տարածաշրջանային համաձայնագրերով ամրագրված
դրույթներին համապատասխան (օրինակ՝ ազատ տեղաշարժի կամ ինտեգրման համաձայնագրեր): 

SPARTECA / South Pacific Regional Trade and Economic Cooperation Agreement 
Հարավային խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանի առևտրային և տնտեսական համագործակցության համաձայնագիր 

A regional technical and development organization in the Pacific; stated aims include developing the technical, professional, scientific, research, planning and management capabilities of Pacific island people.

speak truth to power 
ճշմարտությունը բարձրաձայնել՝ անկախ հնարավոր վտանգներից, ճշմարտությունն ասել իշխանությունների դեմքին 

Originally established in 1961, with 17 members, by General Assembly resolution 1654 (XVI). The membership was increased to 24 in 1962, and subsequently to 28. Increased to 29 members by a General Assembly decision of 15 April 2010.
Variants:

  • Special Committee of 24 on Decolonization; Special Committee of Twenty-Four; Special Committee of 24 [Following the English Translation Service's lead, it is recommended here that these variants with "24" not be used given the varying size of the Committee over the years];
  • Special Committee on the Implementation of the Declaration on Decolonization;

Taxes used for effectively reducing the demand for harmful substances such as tobacco and alcohol by raising the price closer to its true social cost. These taxes may create a conflict of interest in a way that lowered demand and consumption can affect sources of revenue. 

Special Court for Sierra Leone 
Սիեռա Լեոնի գործերի հատուկ դատարան 

Office of the High Commissioner for Human Rights (OHCHR). Formerly Special Procedures Branch.

Please note that this division and the Human Rights Council and Treaties Division, were to be replaced effective 1 January 2010 with two new divisions, the Human Rights Council and Special Procedures Division and the Human Rights Treaties Division.

Special Tribunal for Lebanon 
Լիբանանի գործերի հատուկ տրիբունալ 

Special Voluntary Fund 
Կամավոր ներդրումների հատուկ հիմնադրամ 

The specialized agencies (such as the International Labour Organization [ILO] and the Food and Agriculture Organization of the United Nations [FAO]), linked to the United Nations through special agreements, report to the Economic and Social Council (ECOSOC) and/or to the General Assembly. They have their own governing bodies and budgets, and set their own standards and guidelines. Together they provide technical assistance and other forms of practical help in virtually all areas of economic and social endeavours.

Not to be confused with the United Nations funds and programmes.

A migrant worker: (i) Who has been sent by his or her employer for a restricted and defined period of time to a State of employment to undertake a specific assignment or duty; or (ii) Who engages for a restricted and defined period of time in work that requires professional, commercial, technical or other highly specialized skill; or (iii) Who, upon the request of his or her employer in the State of employment, engages for a restricted and defined period of time in work whose nature is transitory or brief; and who is required to depart from the State of employment either at the expiration of his or her authorized period of stay, or earlier if he or she no longer undertakes that specific assignment or duty or engages in that work (Art. 2 (2) (g), International Convention on the Protection of the Rights of All Migrant Workers and Members of Their Families, 1990).

Միգրանտ աշխատող, i) ով ուղարկված է իր գործատուի կողմից աշխատանք տրամադրող պետությունում սահմանափակ կամ սահմանված ժամկետով հատուկ առաջադրանք կամ պարտականություններ կատարելու համար, կամ ii) ով սահմանափակ կամ սահմանված ժամկետում այնպիսի աշխատանք է կատարում, որը պահանջում է մասնագիտական, առևտրային, տեխնիկական կամ այլ բարձրակարգ հմտություններ, կամ iii) ով, իր գործատուի պահանջով աշխատանք տրամադրող պետությունում սահմանափակ կամ սահմանված ժամկետում կատարում է ժամանակավոր կամ կարճատև բնույթ կրող աշխատանք, և ով պարտավոր է լքել աշխատանք տրամադրող պետությունն իր կողմից այդտեղ գտնվելու թույլատրված ժամկետը լրանալիս կամ ավելի վաղ, եթե նա այլևս չի կատարում այդ հատուկ առաջադրանքը կամ պարտականությունը, կամ այլևս չի կատարում այդ աշխատանքը: («Բոլոր միգրանտ աշխատողների և նրանց ընտանիքների անդամների իրավունքների պաշտպանության վերաբերյալ» 1990 թ. միջազգային կոնվենցիայի 2(2)(է) հոդված):

specimen 
նմուշ (կենսաբանական նյութի) 

SPLM/A / Sudan People’s Liberation Movement/Army 
Սուդանի Ժողովրդի ազատագրական շարժում/բանակ 

his functional title is used in various contexts, including:

(1) In peacekeeping operations: Part of the force commander's personal staff (or of the SRSG's, if one is deployed). Deals with political press matters, with local and international media, local government authorities, visiting journalists and writers;
(2) UNICEF(Spokesperson only): Along with Goodwill Ambassadors and celebrities, involved in public advocacy for children and UNICEF;
(3) Spokesperson for the Secretary-General.

The act of promising financial support for a nonnational seeking entry to the State. Some States require either sponsorship or proof of adequate income as a condition for certain categories of immigration status. 

Աջակցության՝ հատկապես ֆինանսական օժանդակություն տրամադրելու խոստում այն քաղաքացի չհանդիսացող անձին, որը ցանկանում է մուտք գործել և գտնվել այդ պետությունում՝ սովորաբար սահմանված ժամանակահատվածի ընթացքում: Միգրանտների որոշ կատեգորիաների, ինչպես նաև այցելուների համար որոշ պետություններ, որպես մուտքի պայման, պահանջում են հովանավորության առկայություն կամ բավարար եկամտի առկայությունը հավաստող ապացույցներ:

An individual or group who initiate and proceed with their migration plans without any outside assistance. Spontaneous migration is usually caused by push-pull factors and is characterized by the lack of State assistance or any other type of international or national assistance.

Անհատ կամ խումբ, ով նախաձեռնում և իրականացնում է իր միգրացիոն պլաններն առանց որևէ կողմնակի աջակցության: Սովորաբար, ինքնաբուխ միգրացիան պայմանավորված է «վանող-ձգող» գործոններով և բնութագրվում է պետական աջակցության կամ միջազգային կամ ներպետական մակարդակով տրամադրվող աջակցության բացակայությամբ: 

Անձի կամ խմբի՝ ներառյալ փախստականների, ներքին տեղահանման ենթարկված անձանց (ՆՏԵԱ-ների) կամ ապաստան հայցողների կամավոր, ինքնուրույն վերադարձն իրենց ծագման երկիր՝ սովորաբար առանց պետությունների կողմից տրամադրվող աջակցության կամ միջազգային կամ ներպետական մակարդակով տրամադրվող աջակցության։

SRS / Self-Reliance Strategy 
Ինքնապավինման ապահովման ռազմավարություն 

SRSG / Special Representative of the United Nations Secretary-General 
ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի հատուկ ներկայացուցիչ 

SSRC / Southern Sudan Referendum Commission 
Հարավային Սուդանի հանրաքվեի հանձնաժողով 

Stability constitutes one pillar of food security. The concept of stability can refer to both the availability and access dimensions of food security. To be food secure, a population, household or individual must have access to adequate food at all times. They should not risk losing access to food as a consequence of sudden shocks (e.g. an economic or climatic crisis) or cyclical events (e.g. seasonal food insecurity).

On 10 June 1999, at the European Union's initiative, the Pact was adopted in Cologne, Germany. In the founding document, more than 40 partner countries and organizations undertook to strengthen the countries of South-Eastern Europe "in their efforts to foster peace, democracy, respect for human rights and economic prosperity in order to achieve stability in the whole region". At a summit meeting in Sarajevo, Bosnia and Herzegovina, on 30 July 1999, the Pact was once again solemnly sealed.

Superseded in 2008 by the Regional Cooperation Council.
 

staff 
աշխատակազմ 

staging criteria 
փուլավորման չափանիշներ 

Agencies, organizations, groups or individuals who have a direct or indirect interest in the operation, or its evaluation.

Գործակալություններ, կազմակերպություններ, խմբեր կամ անհատներ, որոնք ունեն ուղղակի կամ անուղղակի հետաքրքրություն զարգացման ոլորտի միջամտության կամ գնահատման գործում:

standard deviation 
ստանդարտ շեղում 

Adopted by the First United Nations Congress on the Prevention of Crime and the Treatment of Offenders, held at Geneva, Switzerland, in 1955, and approved by the Economic and Social Council (ECOSOC) by its resolution 663 C (XXIV) of 31 July 1957 and 2076 (LXII) of 13 May 1977.
A document that underpins the job of the prison officer in handling inmates in a safe, secure and humane manner at all times.

The degree or level of persuasiveness of the evidence required in a specific case. For example, in the refugee context, “well-founded” is a standard of proof when assessing the fear of persecution.

Կոնկրետ դեպքում պահանջվող ապացույցի` համոզիչ լինելու աստիճանը կամ մակարդակը: Օրինակ, փախստականների համատեքստում՝ «պատշաճ հիմնավորված» տերմինն օգտագործվում է որպես ապացուցելիության չափանիշ՝ հետապնդման զոհ դառնալու երկյուղի աստիճանը գնահատելիս։

standing committee 
մշտական կոմիտե 

A legislative mandate that is not limited in time and does not require renewal by the authority concerned.

standpipe 
ջրաբաշխիչ հանգույց 

staple food 
հիմնական սննդամթերք 

START / Strategic Timing of Antiretroviral Treatment 
ՍՏԱՐՏ / հակառետրովիրուսային բուժման ռազմավարական ժամկետ 

A political entity that has legal jurisdiction and effective control over a defined territory, and the authority to make collective decisions for a permanent popu- lation, a monopoly on the legitimate use of force, and an internationally recognized government that interacts, or has the capacity to interact, in formal relations with other entities. The criteria of statehood for purposes of international law are commonly held to be possession of a permanent population, a defined territory, government and capacity to enter into international relations with other States (Art.1, Montevideo Convention on the Rights and Duties of States, 1933).

Քաղաքական միավոր, որը սահմանված տարածքի նկատմամբ ունի օրինական իրավազորություն և իրականացնում է արդյունավետ հսկողություն, ինչպես նաև ունի մշտական բնակչության համար կոլեկտիվ որոշումներ կայացնելու իրավասություն. իրավաչափ ուժ կիրառելու մենաշնորհ և միջազգայնորեն ճանաչված կառավարություն, որը փոխգործակցում է կամ օժտված է փոխգործակցելու կարողությամբ՝ այլ միավորների հետ պաշտոնական հարաբերություններում։ Պետականության չափորոշիչը միջազգային իրավունքի նպատակներով սովորաբար ընկալվում է որպես մշտական բնակչություն, սահմանված տարածք, կառավարություն ունենալու և այլ պետությունների հետ միջազգային հարաբերություններ հաստատելու կարողությունը: («Պետությունների իրավունքների և պարտականությունների մասին» Մոնտեվիդեոյի 1933 թ. կոնվենցիայի 1-ին հոդված)։

Under international law, human rights obligations are primarily held by states. Obligations with regard to human rights are spelt out in international human rights treaties: under the terms of the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights, States Parties have to take concrete steps to progressively achieve full realization of rights established therein, without discrimination of any kind.

A State where the migrant worker is to be engaged, is engaged or has been engaged in a remunerated activity, as the case may be (Art. 6(b), International Convention on the Protection of the Rights of All Migrant Workers and Members of Their Families, 1990).

«Պետություն, որտեղ, կոնկրետ դեպքից կախված, միգրանտ աշխատողը զբաղվելու է, զբաղվում է կամ զբաղվել է վճարովի գործունեությամբ»։

(«Բոլոր միգրանտ աշխատողների և նրանց ընտանիքների անդամների իրավունքների պաշտպանության վերաբերյալ» 1990 թ. միջազգային կոնվենցիայի 6 (բ) հոդված)

The State of which the person concerned is a national (Art. 6(a), International Convention on the Protection of the Rights of All Migrant Workers and Members of Their Families, 1990).

«Պետություն, որի քաղաքացին է համապատասխան անձը»։

(«Բոլոր միգրանտ աշխատողների և նրանց ընտանիքների անդամների իրավունքների պաշտպանության վերաբերյալ» 1990 թ. միջազգային կոնվենցիայի 6 (ա) հոդված)

Տարածքային ապաստան տրամադրող պետություն։ 

Any State through which the person concerned passes on any journey to the State of employment or from the State of employment to the State of origin or the State of habitual residence (Art. 6(c), International Convention on the Protection of the Rights of All Migrant Workers and Members of Their Families, 1990).

Ընդհանուր իմաստով՝ պետություն, որի տարածքով ուղևորվում է անձը դեպի նպատակակետ երկիր կատարվող իր ճամփորդության ընթացքում։ «Բոլոր միգրանտ աշխատողների և նրանց ընտանիքների անդամների իրավունքների պաշտպանության վերաբերյալ» 1990 թ. միջազգային կոնվենցիայի 6 (գ) հոդվածի համաձայն՝ «տարանցման պետություն» նշանակում է. «Ցանկացած պետություն, որի միջով անցնում է տվյալ անձը աշխատանք տրամադրող պետություն մեկնելիս կամ աշխատանք տրամադրող պետությունից իր ծագման կամ սովորաբար բնակվելու վայրի պետություն ուղևորվելիս»:

A person who is not considered as a national by any State under the operation of its law (Art. 1, UN Convention relating to the Status of Stateless Persons, 1954). As such, a stateless person lacks those rights attributable to nationality: the diplomatic protection of a State, no inherent right of sojourn in the State of residence and no right of return in case s/he travels.

«Անձ, որը չի համարվում քաղաքացի որևէ պետության կողմից՝ դրա օրենսդրության հիման վրա» («Քաղաքացիություն չունեցող անձանց կարգավիճակի մասին» ՄԱԿ-ի 1954 թ. կոնվենցիայի 1-ին հոդված)։ Որպես այդպիսին՝ քաղաքացիություն չունեցող անձը չունի քաղաքացիության հետ կապված իրավունքներ, այդ թվում՝ պետության դիվանագիտական պաշտպանության իրավունք, բնակության (կացության) վայրի պետությունում ժամանակավորապես ապրելու անկապտելի իրավունք, վերադառնալու իրավունք, եթե նա ճանապարհորդում է։ 

Անձի այնպիսի վիճակ, երբ նա քաղաքացի չի համարվում որևէ պետության կողմից՝ դրա ներպետական իրավունքի համաձայն։ Քաղաքացիություն չունենալու կարգավիճակը կարող է բխել մի շարք պատճառներից, այդ թվում՝ օրենքների միջև հակասությունից, տարածքի փոխանցումից, ամուսնության մասին օրենքներից, վարչաիրավական գործելակերպերից, խտրականությունից, ծննդյան գրանցման բացակայությունից, քաղաքացիությունից զրկվելուց (երբ որևէ պետություն դադարեցնում է տվյալ անձի քաղաքացիությունը), հրաժարումից (երբ անձը մերժում է պետության կողմից տրամադրվող պաշտպանությունն ընդունելը)։

Established in 1947, the Statistical Commission oversees the work of the United Nations Statistics Division, and is one of the nine functional commissions of the Economic and Social Council. The Commission, which is made up of 24 Member States holding four-year terms, considers special issues of concern in international statistical development, methodological issues, coordination and integration of international statistical programmes, support of technical cooperation activities in statistics and organizational matters.

statistical control chart 
վիճակագրական հսկման քարտ 

Statistical Division, Department of Economic and Social Affairs. An annual compilation of international economic, social and environmental statistics on more than 200 countries and areas, compiled from sources including United Nations agencies and other international, national and specialized organizations.

N.B. The name of the publication is Statistical Yearbook; in official United Nations documents, however, it is often referred to as the United Nations Statistical Yearbook to distinguish it from other statistical yearbooks.

statute 
ստատուտ, օրենսդրական ակտ, կանոնադրություն 

Statute of Court 
Դատարանի ստատուտ 

Երբ անձը տվյալ երկրի ներսում տեղաշարժվում է դեպի մեկ կամ մեկից ավելի վայրեր՝ նախքան մեկ այլ երկիր արտագաղթելը, կամ տեղաշարժվում է մեկ երկրից մյուսը՝ նախքան իր վերջնական նպատակակետ երկիր տեղաշարժվելը։ 

Also called venereal disease (VD), an older public health term, or sexually transmitted disease (STD), terms that do not convey the concept of being asymptomatic in the same way that the term sexually transmitted infection does. Sexually transmitted infections are spread by the transfer of organisms from person to person during sexual contact. In addition to the “traditional” STIs (syphilis and gonorrhoea), the spectrum of STIs now includes HIV, which causes AIDS; Chlamydia trachomatis; human papilloma virus (HPV) which can cause cervical, penile or anal cancer; genital herpes; chancroid; genital mycoplasmas; hepatitis B; trichomoniasis; enteric infections; and ectoparasitic diseases (i.e.diseases caused by organisms that live on the outside of the host’s body). The complexity and scope of sexually transmitted infections have increased dramatically since the 1980s; more than 20 disease causing organisms and syndromes are now recognized as belonging in this category.

Սեռական ճանապարհով փոխանցվող վարակները՝ ՍՃՓՎ-ներ, այլ կերպ կոչվում են նաև «վեներական հիվանդություններ», որ ավելի հին տերմին է, կամ «սեռական ճանապարհով փոխանցվող հիվանդություններ», որը, ինչպես և «սեռական ճանապարհով փոխանցվող վարակներ» արտահայտությունը, չի վերհանում այդ հիվանդությունների՝ առանց ախտանշանների ընթանալու հնարավորությունը։ ՍՃՓՎ-ները հիվանդություններ են, որոնցով մարդը վարակվում է սեռական հարաբերությունների ժամանակ։ Ի հավելումն «ավանդական» ՍՃՓՎ-ների (սիֆիլիս և գոնորեա)՝ ներկայումս դրանց թվում են խլամիդիոզը, մարդու պապիլոմավիրուսը, որը կարող է հարուցել արգանդի վզիկի, առնանդամի կամ հետանցքի քաղցկեղ, սեռական օրգանների հերպեսը, փափուկ շանկրը, սեռական օրգանների միկոպլազմոզները, հեպատիտ B-ն, տրիխոմոնիազը և այլն: Ներկայումս հայտնի է ավելի քան 20 ՍՃՓՎ: 

The term "sticky floor" is used to describe a discriminatory employment pattern that keeps a certain group of people at the bottom of the job scale.

Կանանց մոտ գենդերային կարծրատիպերի ազդեցությամբ ձևավորված հոգեբանական արգելքներ, որոնք խոչընդոտում են կանանց առաջխաղացմանը:

stigma and discrimination 
խարան և խտրականություն 

Օտարերկրյա քաղաքացիների թիվը տվյալ վայրում համապատասխան տարվա որոշակի ամսաթվի դրությամբ (օրինակ՝ հունվարի 1-ի կամ դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ)։

stock watering point 
անասունների համար նախատեսված ջրախմոց 

Stockholm Convention on Persistent Organic Pollutants 
Կայուն օրգանական աղտոտիչների մասին Ստոկհոլմի կոնվենցիա 

Launched jointly by the United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC) and the World Bank Group (WBG) to respond to the problem of theft of public assets from developing countries.

Element of the country programme outline (cooperation framework) developed by UNDP, UNFPA, UNICEF and WFP.

Department of Public Information. Established effective 1 November 2002. The Division devises, disseminates and evaluates United Nations messages around priority themes. It also functions as the secretariat of the United Nations Communications Group.

As of 2014 and according to a DPI organizational structure, this division is composed of the Communications Campaign Service and the Information Centres Service.
 

structural adjustment facility 
կառուցվածքային վերափոխմանն ուղղված մեխանիզմ 

structural adjustment programme 
կառուցվածքային վերափոխման ծրագիր 

Indicators measure whether or not appropriate legal, regulatory and institutional structures, which that are considered necessary or useful for the realization of a human right, are in place. They refer to national law, constitutions, regulations and legal, policy frameworks and institutional organization and mandates.

Անձ, որն ուսումնական դասընթաց է անցնում որևէ հաստատագրված հաստատությունում: 

Low height for age or height for age more than a standard deviation of 2 below the median value of the reference (healthy) population.

Եթե երեխաների հասակն ըստ տարիքի 2 ստանդարտ շեղումով ցածր է ստանդարտ բնակչության մեդիանից, ապա նրանք համարվում են թերաճ կամ կարճահասակ իրենց տարիքի համեմատ, իսկ ստանդարտ բնակչության մեդիանից 3 ստանդարտ շեղումով ցածր երեխաները կհամարվեն ծայրահեղ թերաճ:

A subsidiary body established by a commission with a standing mandate to investigate a specific topic and to report to the “parent” commission on its findings.

Committee against Torture (CAT). Established in 2003 by the Optional Protocol to the Convention against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment.

The Subcommittee was to visit places where persons are or may be deprived of their liberty. These visits were to be undertaken with a view to strengthening, if necessary, the protection of these persons against torture and other cruel, inhuman or degrading treatment or punishment. The Subcommittee was to also to advise and assist States Parties in the establishment of national preventive mechanisms.

Միջազգային իրավասուբյեկտությամբ օժտված և, հետևաբար, այդ իրավական հիմքով իրավունքներ ունեցող և միջազգային իրավունքով ամրագրված պարտավորություններ կրող սուբյեկտ։ Ի սկզբանե, միջազգային իրավունքի միակ սուբյեկտները եղել են պետությունները։ Միջազգային իրավունքի մյուս սուբյեկտները, հատկապես՝ միջազգային կազմակերպությունները և մասնավոր անձինք, սահմանվել են ժամանակի ընթացքում։ Դրանց իրավասուբյեկտության շրջանակը փոփոխական է, սակայն այն միշտ էլ ավելի սահմանափակ է, քան պետություններինը։

subregional organization 
ենթատարածաշրջանային կազմակերպություն 

An entity that has a parent body, to which it reports and/or on which it depends. The Commission on Population and Development, for example, is a subsidiary body of the Economic and Social Council.

subsidy 
սուբսիդիա, նպաստ, օժանդակություն 

The struggle of women for their voting rights in many European countries, Russia and USA in the 19th and in early 20th century. As a result women were granted the rights to elect and to be elected to legislative bodies, to own property and the rights to property and children in case of divorce.They also obtained the opportunity to engage in science, in civic, State and political activities.

Կանանց պայքարը 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին իրենց ընտրական իրավունքների համար Եվրոպական երկրներում, Ռուսաստանում և ԱՄՆ-ում։ Արդյունքում կանանց շնորհվեց օրենսդիր մարմինների կազմում ընտրվելու և ընտրելու, սեփականություն ունենալու և ապահարզանի դեպքում սեփականություն ստանալու ու երեխաների նկատմամբ իրավունք։ Նրանք նաև հնարավորություն ստացան զբաղվել գիտությամբ, քաղաքացիական, պետական և քաղաքական գործունեությամբ։ 

suicide bombing 
մահապարտի կողմից իրականացված ահաբեկչական ակտ 

Total number of cases and deaths from self-inflicted injuries with the intention of taking one’s life. Also expressed as a proportion to the general population.

Any proceeding by a party or parties against another in a court.

Դատարանում մեկ կողմի (կողմերի)՝ մյուս կողմի նկատմամբ որևէ վարույթի հարուցում։

sulphur dioxide 
ծծմբային երկօքսիդ 

An evaluation conducted at the end of an operation (or a phase thereof) to determine the extent to which the planned results were produced. A summative evaluation is intended to provide information about the value of the operation.

Ուսումնասիրություն, որ կատարվում է միջամտության կամ միջամտության որևէ հատվածի ավարտին՝ որոշելու համար ակնկալվող արդյունքների իրագործման աստիճանը: Ամփոփիչ գնահատումը նպատակ ունի տեղեկություն տրամադրել ծրագրի արդյունավետության վերաբերյալ:

summer pasture 
հեռագնա արոտավայր 

summit meeting 
գագաթնաժողով 

A notice requiring a person to appear in court or before an administrative agency to serve as a juror or witness.

Ծանուցում, համաձայն որի, անձից պահանջվում է ներկայանալ դատարան կամ վարչական մարմին՝ որպես ատենակալ կամ վկա հանդես գալու նպատակով։

supply chain 
մատակարարման շղթա 

Of the Extraordinary Chambers in the Courts of Cambodia (ECCC). Composed of four Cambodian judges and three international judges.

Continual analysis, interpretation and feedback of systematically collected data, generally using methods distinguished by their practicality, uniformity, and rapidity rather than by accuracy or completeness.

Պարբերաբար հավաքագրվող տվյալների շարունակական վերլուծություն, մեկնաբանություն և տարածում այնպիսի մեթոդներով, որոնք բնորոշվում են ավելի շուտ գործնականությամբ, միասնականությամբ և արագությամբ, քան ճշգրտությամբ և լիարժեքությամբ:

A data collection method that involves a planned effort to collect required data from a sample of the relevant population. The relevant population consists of people affected by the operation (or, in the case of a control or comparison group, of people with similar characteristics).

suspension or expulsion of a member 
անդամակցության սառեցում կամ դադարեցում 

The capacity to meet the needs of the present without compromising the ability to meet future needs. 

The continuation of benefits from a development intervention after major development assistance has been completed. The probability of continued long-term benefits. The resilience to risk of the net benefit flows over time.

Զարգացման ոլորտի միջամտության արդյունքների շարունակականությունը զարգացմանն ուղղված օժանդակության ավարտից հետո: Շարունակական երկարաժամկետ արդյունքների հավանականությունը: Ժամանակի ընթացքում արդյունքների շարունակականությանը ապառնացող ռիսկերի հաղթահարումը:

Development that meets the needs of the present without compromising the ability of future generations to meet their own needs.

Գոյություն ունեն կայուն զարգացման բազմաթիվ սահմանումներ՝ կախված օգտագործման համատեքստից: Կիրառելով ընդարձակ ձևակերպում՝ ՄԱԿ-ի Շրջակա միջավայրի և զարգացման համաշխարհային հանձնաժողովը 1987 թ. սահմանել է կայուն զարգացումը հետևյալ կերպ. «Կայուն զարգացումը ... թույլ է տալիս բավարարել ներկա սերնդի կարիքները՝ չսահմանափակելով հետագա սերունդների հնարավորությունները՝ բավարարել իրենց կարիքները»: Սահմանված է կայուն զարգացման երեք հիմնական չափանիշ` տնտեսական, բնապահպանական և սոցիալական: 

sustainable energy 
կայուն էներգետիկա 

symposium 
սիմպոզիում, գիտաժողով 

synthetic narcotics 
սինթետիկ թմրամիջոցներ