EN | AM
All A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

EADB / East African Development Bank 
ԱԱԶԲ / Արևելյան Աֆրիկայի զարգացման բանկ 

EAEC / Eurpean Atomic Energy Community 
ԱԷԵՀ / Ատոմային էներգիայի եվրոպական համայնք 

Set of indicators, defined by the Office for the Coordination of Humanitarian Affairs in collaboration with the Department of Peacekeeping Operations, that would warn of looming crises (economic disruption, natural disasters, social breakdown, human rights violations, ethnic unrest etc.).

It is offered by the Humanitarian Early Warning Service (HEWSweb), a global platform for early warning information on natural hazards. Developed by the Inter-Agency Standing Committee (IASC) to foster enhanced humanitarian preparedness, it is supported by a variety of partners including: FAO, WFP, UNICEF, UNHCR, UNDP, OCHA, WHO, the International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (IFRC), and the International Committee of the Red Cross (ICRC), as well as a consortium of international non-governmental organizations.

earmarked contribution 
նպատակային նվիրատվություն/ ներդրում 

earthquake-resistant construction codes 
երկրաշարժակայուն շինարարության չափորոշիչներ 

Evidence-based medicine emphasizes the use of evidence from well designed and conducted research in healthcare decision-making.

EBRD / European Bank for Reconstruction and Development 
ՎԶԵԲ / Վերականգնման և զարգացման եվրոպական բանկ 

EC / European Community 
ԵՀ / Եվրոպական համայնք 

ECA / Economic Commission for Africa 
ԱՏՀ / Աֆրիկայի տնտեսական հանձնաժողով 

ECB / European Central Bank 
ԵԿԲ / Եվրոպական կենտրոնական բանկ 

ECCC / Extraordinary Chambers in the Courts of Cambodia 
արտակարգ պալատներ Կամբոջայի դատարաններում 

ECDC / European Center for Disease Control and Prevention 
Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման եվրոպական կենտրոն 

ECE / United Nations Economic Commission for Europe 
ԵՏՀ / ՄԱԿ-ի Եվրոպական տնտեսական հանձնաժողով 

ECHO / European Commission Humanitarian Office 
Եվրահանձնաժողովի մարդասիրական գրասենյակ 

ECHR / European Court of Human Rights 
ՄԻԵԴ / Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան 

ECLAC / Economic Commission for Latin America and the Caribbean 
ԼԱԿՏՀ / Լատինական Ամերիկայի և Կարիբյան ավազանի տնտեսական հանձնաժողով 

ECO / Economic Cooperation Organization 
ՏՀԿ / Տնտեսական համագործակցության կազմակերպություն 

The merger of environmentalism and feminism; rehabilitation of the society by way of awakening the dormant potential of women and of improving the environment.

Բնապահպանական շարժման և ֆեմինիզմի միաձուլումը. հասարակության վերականգնումը կնոջ նիրհող ներուժի արթնացման և շրջակա միջավայրի բարելավման միջոցով։ 

ECOMOG / Economic Community of West African States Monitoring Group 
Արևմտաաֆրիկյան պետությունների տնտեսական համայնքի մոնիտորինգի խումբ 

Economic activity rate (Labour force participation rate) is the proportion of the economically active populaion in the labour resources (working-age population). 

Բնակչության տնտեսական ակտիվության մակարդակը տնտեսապես ակտիվ բնակչության տեսակարար կշիռն է աշխատանքային ռեսուրսների թվաքանակում:

Expenditure, expressed in monetary term for all resources, consumed in a direct and indirect form.

Economic Development in Africa Report 
Աֆրիկայում տնտեսական զարգացման մասին զեկույց 

economic empowerment of women 
կանանց տնտեսական հնարավորությունների ընդլայնում 

economic integration 
տնտեսական ինտեգրում 

A person leaving his/her habitual place of residence to settle outside his/her country of origin in order to improve his/her quality of life. This term may be used to distinguish from refugees fleeing persecution, and is also used to refer to persons attempting to enter a country without legal permission and/or by using asylum procedures without bona fide cause. It also applies to persons settling outside their country of origin for the duration of an agricultural season, appropriately called seasonal workers.

Անձ, որն իր ծագման երկրից դուրս բնակություն հաստատելու համար լքում է իր սովորաբար բնակվելու վայրը՝ իր կյանքի որակը բարելավելու նպատակով։ Այս տերմինը հաճախ մոտավոր իմաստով գործածվում է անձանց տարբերակելու համար այն փախստականներից, որոնք փախուստի են դիմում հետապնդումից խուսափելու համար, ինչպես նաև համանմանորեն գործածվում է այն անձանց առնչությամբ, որոնք փորձում են երկիր մուտք գործել առանց օրինական թույլտվության և (կամ) ապաստան հայցելու ընթացակարգերի՝ առանց բարեխիղճ հիմքի կիրառման։ Տերմինը հավասարապես կարող է կիրառվել նաև այն անձանց նկատմամբ, որոնք իրենց ծագման երկիրը լքում են աշխատանք գտնելու նպատակով։

economic sanction 
տնտեսական պատժամիջոց 

economic slowdown 
տնտեսական զարգացման տեմպի անկում 

Իրավունքներ, որոնք հավասարության և խտրականության բացառման սկզբունքներին համապատասխան, կոչված են ապահովելու մարդկանց տնտեսական, սոցիալական, մշակութային, նյութական և մտավոր բարեկեցությունը։ Տնտեսական, սոցիալական և մշակութային իրավունքների արդյունավետ իրականացման համար հաճախ պահանջվում է պետության ակտիվ միջամտությունը։ Միջազգային հանրային իրավունքում այդ իրավունքները թվարկված են «Տնտեսական, սոցիալական և մշակութային իրավունքների մասին» 1966 թ. միջազգային դաշնագրում. դրանք են՝ աշխատանքի իրավունքը, աշխատանքի արդար և բարենպաստ պայմանների իրավունքը, արհեստակցական միություններ ստեղծելու և դրանց անդամակցելու իրավունքը, գործադուլի իրավունքը, սոցիալական ապահովության իրավունքը, ընտանիքի պաշտպանության իրավունքը, բավարար կենսամակարդակի իրավունքը, բնակարանի իրավունքը, առողջության իրավունքը, կրթության իրավունքը։ 

Economically active population (Labour force) is all employed and unemployed population in the reference period, who formed the labour force supply in the labour market for production of goods and services.

Տնտեսապես ակտիվ բնակչությունը զբաղվածներն ու գործազուրկներն են, ովքեր հե- տազոտվող ժամանակահատվածում աշխատանքի շուկայում ապահովել են աշխա- տուժի առաջարկը` ապրանքների և ծառայությունների արտադրության համար:

Economically inactive population (Population out of Labour Force) comprises all persons, who have not worked and have not searched for a job during the reference period: who have not been employed or unemployed. ™

Տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակչության մեջ ներառվում են անձինք, ովքեր հետազոտվող ժամանակահատվածում չեն աշխատել և աշխատանք չեն փնտրել` չեն եղել զբաղված կամ գործազուրկ:

A reduction in average cost per unit as output increases. It occurs where fixed costs in a production process are high.

ecosystem 
էկոհամակարգ 

ECOWAS / Economic Community of West African States 
ԱՊՏՀ / Արևմտաաֆրիկյան պետությունների տնտեսական համայնք 

The European Council on Refugees and Exiles (ECRE) is a pan-European alliance of 82 NGOs protecting and advancing the rights of refugees, asylum seekers and displaced persons. http://www.ecre.org/

 

EDF / European Development Fund 
Զարգացման եվրոպական հիմնադրամ 

educational outreach 
կրթական ծրագիր, իրազեկման միջոցառում 

Intended or unintended change due directly or indirectly to an operation. These changes (results) can be at the output, outcome and/or impact levels.

Մտադրված կամ չմտադրված փոփոխություն, որն ուղղակիորեն կամ անուղղակի կերպով առնչվում է միջամտությանը:

The extent to which the operation's objectives were achieved, or expected to be achieved, taking into account their relative importance. Also used as an aggregate measure of (or judgment about) the merit or worth of an activity, i.e. the extent to which an intervention has attained, or is expected to attain, its major relevant objectives efficiently in a sustainable fashion and with a positive institutional development impact.

Այն աստիճանը, ըստ որի հաջողվել են կամ ակնկալվում է, որ կհաջողվեն զարգացման ոլորտի միջամտության նպատակները՝ հաշվի առնելով դրանց հարաբերական կարևորությունը: Նաև կիրառվում է որպես գործողության արժեքի չափորոշիչ կամ դրա մասին դատողություն, օրինակ՝ այն աստիճանը, որի համաձայն միջամտությունը հասել է կամ ակնկալվում է, որ արդյունավետորեն և կայուն կերպով կհասնի իր գլխավոր նպատակներին՝ դրական ներգործություն ունենալով ինստիտուցիոնալ զարգացման վրա:

efficacy 
ներգործունակություն 

A measure of how economically resources/inputs (funds, expertise, time, etc.) are converted to results.

Չափում է, թե որքան արդյունավետորեն են ռեսուրսները/միջոցները (ֆոնդեր, փորձագիտություն, ժամանակ և այլն), վերածվում արդյունքների:

EFTA / European Free Trade Association 
ԱԱԵԱ / Ազատ առևտրի եվրոպական ասոցիացիա 

A policy that is aimed at providing equal conditions for people’s elf-realisation in all spheres of society, regardless of their sex.

Քաղաքականություն, որի հիմքում ընկած է հասարակական կյանքի բոլոր ոլորտներում հավասար պայմանների ստեղծումն անձի (անկախ սեռից) ինքնադրսևորման համար:

EIA / Environmental Impact Assessment 
ՇՄԱԳ / Շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատում 

Tthe European Union's financing institution. The Bank's announced task is to contribute towards the integration, balanced development and economic and social cohesion of the member countries. Outside the Union the EIB implements the financial components of agreements concluded under European development aid and cooperation policies.

Together the EIB and the European Investment Fund (EIF) form the European Investment Bank Group (EIB Group).

European Immunization Week promotes the core message that the immunization of every child is vital to prevent diseases and protect life. The slogan – "Prevent. Protect. Immunize." – carries this message across the WHO European Region. The goal is to increase vaccination coverage by raising awareness of the importance of immunization.

election officials 
ընտրությունների կազմակերպման և անցկացման համար պատասխանատու անձնակազմ 

elective surgery 
ընտրողական վիրաբուժություն 

Electoral Assistance Division 
Ընտրությունների անցկացմանն աջակցության հարցերով բաժանմունք 

electoral commission 
ընտրական հանձնաժողով 

Provides training on international refugee law, produces research papers, and promotes information exchange among legal practitioners who work with refugees and asylum seekers in Europe. 

eligibility criteria 
սահմանված պահանջներին համապատասխանության (համապատասխանելիության) չափանիշներ 

EM / Executive Management 
գործադիր կառավարում 

Liberation of women from the psychological dependence on males and, as a result, gaining legal, economic, moral and cultural autonomy and freedom. The term originated in the period of French Revolution and was in wide circulation in the 19th century in Europe, USA and Russia.

Կանանց ազատագրումը տղամարդկանցից հոգեբանական կախվածությունից և, արդյունքում, իրավական, տնտեսական, բարոյական և մշակութային ինքնավարության եւ ազատության ձեռքբերում։ Բառեզրը առաջ է եկել Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ և լայնորեն շրջանառվում էր 19-րդ դարում Եվրոպայում, ԱՄՆ-ում և Ռուսաստանում։

Central electronic tool for scheduling meetings and allocating conference services resources.

emergency assistance 
անհետաձգելի օգնություն, օգնություն արտակարգ իրավիճակում 

emergency needs 
անհետաձգելի կարիքներ, արտակարգ օգնության կարիք 

emergency relief coordination 
արտակարգ իրավիճակում օգնության համակարգում 

emergency response capacity 
արտակարգ իրավիճակի դեպքում գործելու կարողություն 

emergency window 
արտակարգ իրավիճակում ֆինանսավորման մեխանիզմ 

Էմիգրացիայի (արտագաղթի) դիմող անձ։

The act of departing or exiting from one State with a view to settle in another. International human rights norms provide that all persons should be free to leave any country, including their own, and that only in very limited circumstances may States impose restrictions on the individual’s right to leave its territory.

Պետությունից մեկնելու կամ դուրս գալու գործողությունը մեկ այլ պետությունում բնակություն հաստատելու նպատակով։

emission of greenhouse gases 
ջերմոցային գազերի արտանետումներ 

 Employment rate (Employment to population ratio) is the share of the employed populaion among the labour resources.

Զբաղվածության մակարդակը զբաղված բնակչության տեսակարար կշիռն է աշխատանքային ռեսուրսների թվաքանակում:

A process/phenomenon that allows people to take greater control over the decisions, assets, policies, processes and institutions that affect their lives.

Գործընթաց, որով մարդկանց հնարավորություն է տրվում առավել մեծ վերահսկողություն իրականացնել իրենց կյանքին առնչվող որոշումների, միջոցների, քաղաքականության ուղղությունների, ընթացակարգերի և հաստատությունների նկատմամբ։ Այն նպատակաուղղված է անհատների ու համայնքների՝ գիտակցված ընտրություն կատարելու և սեփական անունից հանդես գալու կարողությունների զարգացմանը։ Սա ենթադրում է «ներքևից վերև» մոտեցում ի տարբերություն պաշտպանության, որն ավելի հաճախ ենթադրում է «վերևից ներքև» մոտեցում։ 

empowerment of women 
կանանց զորացում/ իրավունքների առաջխաղացում 

EMRO / WHO Region of the Mediterranean 
ԱՀԿ-ի Արևելյան միջերկրական տարածաշրջան 

Founded 1 January 1999, since when the euro became currency of 11 of the 15 member States of European Union, as laid down by the Treaty on European Union signed 7 February 1992 at Maastricht. Greece became the twelfth member on 1 January 2001. These countries are collectively referred to as euro zone.

enclave 
անկլավ 

In military operations, advance by one side along the line of confrontation.

energy conservation 
Էներգախնայողություն, էներգետիկ ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործում 

enforced or involuntary disappearance 
բռնի կամ ոչ կամավոր անհետացում 

enforcement measure 
հարկադրանքի միջոց 

ENPARD / European Neighbourhood Programme for Agriculture and Rural Development 
ԵՀԳԳԶԾ / Եվրոպական հարևանության գյուղատնտեսության և գյուղական շրջանների զարգացման ծրագիր 

entrepreneur 
ձեռներեց 

Any entrance of an alien into a foreign country, whether voluntary or involuntary, legally or illegally.

Քաղաքացի չհանդիսացող անձի մուտքը օտար երկիր՝ կամավոր կամ ոչ կամավոր, թույլատրված կամ չթույլատրված։

Վարչական կամ դատական որոշում, որով սահմանված ժամկետով արգելվում է մուտքը եւ գտնվելն այն պետության տարածքում, որտեղ կայացվել է որոշումը։

The moment at which all provisions of a treaty are legally binding on its parties. According to Art. 24, Vienna Convention on the Law of Treaties, 1969, the entry into force of a treaty takes place in such a manner and on such date as the treaty may provide or the negotiating States agree, or, failing any such provision or agreement, as soon as all the negotiating States have consented to be bound. Where a State joins the circle of parties after a treaty has already come into force, unless the treaty otherwise provides, it enters into force for that State on that date.

Այն պահը, երբ պայմանագրի բոլոր դրույթները իրավաբանորեն պարտադիր են դառնում պայմանագրի կողմերի համար։ «Միջազգային պայմանագրերի իրավունքի մասին» Վիեննայի 1969 թ. կոնվենցիայի 24-րդ հոդվածի համաձայն՝ պայմանագիրն ուժի մեջ է մտնում այն կարգով և ժամկետում, որը նախատեսված է դրանով կամ համաձայնեցված է բանակցող պետությունների կողմից, կամ, նման դրույթի կամ պայմանավորվածության բացակայության դեպքում՝ այն պահից, երբ բանակցող բոլոր պետությունների կողմից համաձայնություն է հայտնվում պայմանագրով պարտավորված լինելու մասին։ Եթե պետությունը միանում է կողմերի շրջանակին պայմանագիրն ուժի մեջ մտնելուն հաջորդող ամսաթվով, ապա, եթե պայմանագրով այլ բան չի նախատեսվում, այն տվյալ պետության համար ուժի մեջ է մտնում այդ ամսաթվին։ Ժամանակավոր կիրառությունը կարող է թույլատրվել պայմանագրով սահմանված պայմանների ուժով, օրինակ՝ ապրանքների մասին պայմանագրերի դեպքում, կամ երբ դեռևս ուժի մեջ չմտած պայմանագրին միացած մի քանի կողմ որոշում են պայմանագիրը կիրառել այնպես, ինչպես ուժի մեջ մտած լինելու դեպքում։ («Միջազգային պայմանագրերի իրավունքի մասին» Վիեննայի 1969 թ. կոնվենցիայի 25(1)հոդված) 

A mark made by a border official in a person’s passport stating the date and place at which that person entered the State.

Սահմանային ծառայությունների պաշտոնատար անձի կողմից անձի ճամփորդական փաստաթղթում դրված նշան, որով նշվում է անձի կողմից պետություն մուտք գործելու ամսաթիվը եւ վայրը։

environmental balance 
էկոլոգիական հավասարակշռություն 

environmental governance 
բնօգտագործման կարգավորում 

Էկոլոգիական հիմքերով միգրանտներն այն անձինք կամ անձանց խմբերն են, որոնք գլխավորապես իրենց կյանքի կամ կենսապայմանների վրա բացասական ազդեցություն ունեցող՝ շրջակա միջավայրի հանկարծակի կամ աստիճանական փոփոխությունների հետևանքով ստիպված են ժամանակավորապես կամ մշտապես լքել իրենց սովորաբար բնակվելու վայրը և տեղափոխվել այլ վայր՝ իրենց երկրում կամ արտերկրում։

environmental sustainability 
կայունություն շրջակա միջավայրի տեսանկյունից 

The Environmental Sustainability Index is a measure of overall progress towards environmental sustainability, developed for 142 countries. The ESI scores are based upon a set of 20 core "indicators," in five categories: environmental systems, environmental stresses, human vulnerability to environmental risks, a society's institutional capacity to respond to environmental threats, and a nation's stewardship of the shared resources of the global commons.

Անձինք, որոնք տեղահանվել են իրենց՝ սովորաբար բնակվելու վայրի երկրի շրջանակներում կամ որոնք հատել են միջազգային սահմանը, և որոնց համար իրենց տեղահանման հիմնական, սակայն ոչ անպայմանորեն միակ պատճառը շրջակա միջավայրի վատթարացումը, վնասումը կամ ոչնչացումն է։ Այս տերմինն օգտագործվում է որպես ավելի պակաս վիճելի այլընտրանքային տարբերակ միջազգային իրավունքում որևէ իրավական հիմք կամ ողջամիտ հիմնավորում չունեցող՝ «էկոլոգիական հիմքերով փախստական» կամ «կլիմայական հիմքերով փախստական» հասկացությունների համար՝ նպատակ ունենալով առանձնացնելու էկոլոգիական հիմքերով այն միգրանտների խումբը, որոնց տեղաշարժը բացառապես պարտադրված բնույթ է կրում։

envoy 
բանագնաց, ներկայացուցիչ, պատվիրակ, դեսպանորդ 

Envoy of the Secretary General on Youth 
ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի՝ երիտասարդության հարցերով բանագնաց 

EPI / Expanded Programme on Immunization 
Իմունիզացիայի ընդլայնված ծրագիր 

In epidemiology, an epidemic is a disease that appears as new cases in a given human population (e.g. everyone in a given geographic area; a university, or similar population unit; or everyone of a certain age or sex, such as the children or women of a region) during a given period, at a rate that greatly exceeds what is “expected” based on recent experience. Defining an epidemic is subjective, depending in part on what is “expected”. An epidemic may be restricted to one locale (an outbreak), more general (an epidemic) or global (a pandemic). Common diseases that occur at a constant but relatively high rate in the population are said to be “endemic”. Widely known examples of epidemics include the plague of mediaeval Europe known as the Black Death, the influenza pandemic of 1918–1919, and the current HIV epidemic which is increasingly described as a pandemic (made up of distinct types of epidemics in areas across the globe).

 

Համաճարակը որոշակի բնակչության շրջանում (օրինակ` տվյալ աշխարհագրական տարածքի ողջ բնակչությունը կամ որոշակի տարիքի կամ սեռի մարդիկ) որոշակի ժամանակահատվածի ընթացքում հիվանդության նոր դեպքերի արձանագրումն է, ինչը զգալիորեն գերազանցում է «սպասված» մակարդակը` ըստ նախորդող ժամանակների տվյալների: Համաճարակի այսպիսի բնորոշումը սուբյեկտիվ է, մասամբ կախված նրանից, թե ինչ էր «սպասվում»: Համաճարակը կարող է սահմանափակվել մեկ տարածքով (բռնկում), լինել ավելի տարածված (համաճարակ) կամ կրել գլոբալ բնույթ (պանդեմիա): Հիվանդությունները, որոնք բնորոշ են տվյալ տեղանքին և դրա բնակչության շրջանում արձանագրվում են հաստատուն, սակայն համեմատաբար բարձր մակարդակով, համարվում են «էնդեմիկ»: Պատմությանը հայտնի են համաճարակի բազմաթիվ օրինակներ, այսպես` ժանտախտի համաճարակը միջնադարյան Եվրոպայում, որը հայտնի էր որպես «Սև մահ», 1918-1919 թթ. գրիպի պանդեմիան և ՄԻԱՎ համաճարակը, որը գնալով ավելի հաճախ է նկարագրվում որպես պանդեմիա։

The systematic collection, analysis and dissemination of health data for the planning, implementation and evaluation of public health programmes.

EPLF / Eritrean People’s Liberation Front 
ԷԺԱՃ / Էրիթրեայի ժողովրդի ազատագրման ճակատ 

Principle by which all persons or things under consideration are treated in the same way.

equality before the law 
օրենքի առջև հավասարություն 

The process, which results in legal equality, i.e., the application of the principle of justice in those spheres of social life where there is still inequality between sexes.

Գործընթաց, որը հանգեցնում է իրավական հավասարության, այն է՝ արդարության կիրառման սոցիալական կյանքի այն ոլորտներում, որոնցում դեռեւս առկա է սեռերի միջև անհավասարություն։

The principle of liberal-reformist feminism that was formulated back in 1794 by Mary Walstoncraft and Olympia de Gouche. The actual equality between sexes has never been in existence anywhere.The acquisition of legal rights went through several stages. The first was the movement advocating suffrage for women. Even now there are countries where legal equality between sexes does not exist yet. The slogan of "equality between sexes" was specific for the first stage of feminism (before 1920s). 

Լիբերալ-ռեֆորմիստական ֆեմինիզմի սկզբունքը, որը ձևավորվել է 1794 թ. Մերի Վոլշտոնկրաֆտի և Օլիմպիա դե Գուշի կողմից։ Սեռերի միջև իրական հավասարություն երբեք գոյություն չի ունեցել որևէ տեղ։ Իրավական իրավունքների ձեռքբերումն անցել է մի քանի փուլերով։ Առաջինը հօգուտ կանանց իրավունքի շարժումն էր։ Նույնիսկ հիմա կան երկրներ, որտեղ դեռևս գոյություն չունի իրավական հավասարություն սեռերի միջև։ «Հավասարություն սեռերի միջև» կարգախոսը հատուկ էր ֆեմինիզմի առաջին փուլին (նախքան 1920-ական թվականները)։

According to modern concept on equality to get equal outcomes for women and men differentiated approaches are needed. This is explained by the fact that the situation of man and women is very different and special means are needed to exclude discrimination.

Հավասարության ժամանակակից հայեցակարգի համաձայն՝ կանանց և տղամարդկանց հավասար արդյունքների հասնելու համար անհրաժեշտ է նրանց հանդեպ ցուցաբերել տարբեր մոտեցում: Դա բացատրվում է նրանով, որ սեռերի կյանքի պայմանները խիստ տարբեր են, և կանանց նկատմամբ խտրականությունը բացառելու համար անհրաժեշտ են հատուկ միջոցներ:

Principle of being fair to all, with reference to a defined and recognized set of values.

A collective term for explosive devices left after a period of conflict. ERW have been divided into four major threat areas: (OCHA)
- mines and unexploded ordnance contamination on the ground
- abandoned armoured fighting vehicles
- small arms and light weapons, including limited ammunition and explosives in the
possession of civilians and non-State actors, and/or
- abandoned and/or damaged/disrupted stockpiles of ammunition and explosives

ESA / European Space Agency 
ՏՏԵԳ / Տիեզերական տարածության հարցերի եվրոպական գործակալություն 

ESCAP / Economic and Social Commission for Asia and the Pacific 
ԱԽՏՍՀ / Ասիայի և Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանի տնտեսական և սոցիալական հարցերի հանձնաժողով 

ESCWA / Economic and Social Commission for Western Asia 
ԱԱՏՍՀ / Արևմտյան Ասիայի տնտեսական և սոցիալական հարցերի հանձնաժողով 

The United Nations location, i.e. Headquarters (New York), Geneva, Vienna or Nairobi, where a body is expected to hold its sessions. It is based on the location of the organizational unit that provides substantive services to the body concerned. See also Headquarters principle.

A body of at least seven immunization experts appointed by the WHO Regional Director for Europe. This group is tasked with providing independent review and expert technical input to WHO/Europe’s Vaccine-preventable Diseases and Immunization programme, with the goal of facilitating and accelerating achievements in relation to the eradication, elimination and control of infectious diseases in the Region.

Refers to the practice of an ethnic group in military control of a territory seeking to remove members of other ethnic groups through tactics intended to instil a sense of fear, including random or selective killings, sexual assaults, confiscation or destruction of property in order to create ethnically pure enclaves for members of their group.

EU / European Union 
ԵՄ / Եվրոպական միություն 

EU-SILC / EU statistics on income and living conditions 
Եկամտի եւ կենսամակարդակի վերաբերյալ ԵՄ վիճակագրություն 

EUFOR / European Union military force 
Եվրամիության զինուժ 

EURO / WHO Region of the Europe 
ԱՀԿ-ի Եվրոպայի տարածաշրջան 

European Commission 
Եվրահանձնաժողով 

Eurostat 
Եվրամիության վիճակագրության ծառայություն 

Ջրի հարստացում ազոտի միացությունների միջոցով, որի հետևանքով ջրիմուռների և բուսական աշխարհի առավել բարձր ձևերի արագացված աճը ջրում առկա օրգանիզմների հավասարակշռության և ջրի որակի անցանկալի խախտում է առաջացնում:

The systematic and objective assessment of an ongoing or completed operation, programme or policy, its design, implementation and results. The aim is to determine the relevance and fulfillment of objectives, as well as efficiency, effectiveness, impact and sustainability. An evaluation should provide information that is credible and useful, enabling the incorporation of lessons into management decision-making.

Ընթացիկ կամ ավարտված նախագծի, ծրագրի կամ քաղաքականության, դրա նախագծման, իրականացման և արդյունքների համակարգված և օբյեկտիվ գնահատում: Նպատակն է որոշել արդյունքների, զարգացման արդյունավետության և օգտավետության նպատակահարմարությունը, իրագործումը, ներգործությունը և կայունությունը: Գնահատումը պետք է տեղեկություն տրամադրի, որ հավաստի է և օգտակար՝ թույլ տալով քաղված դասերի ներմուծումը որոշումների կայացման գործընթացում դոնորների և դրամաշնորհառուների կողմից:

The evaluation of an operation after it has been completed. It may be undertaken directly after or long after completion. The intention is to understand the factors of success or failure, to assess the sustainability of results and impacts, and to draw conclusions that may inform other operations.

EVI / Extremely vulnerable individual 
ծայրահեղ խոցելի անձ 

The EVM initiative provides materials and tools needed to monitor and assess vaccine supply chains and help countries to improve their supply chain performance.

Այս խմբի մեջ մտնում են 10-19 տարիքային խմբի հակասոցիալական վարք դրսևորած և առանց ծնողական խնամքի մնացած առավել խոցելի դեռահասներ ու երիտասարդներ:

examining room 
զննման սենյակ 

The formal denial of an alien’s admission into a State. In some States, border officials or other authorities have the power to exclude aliens; in other States, exclusion is ordered by an immigration judge after a hearing.

Քաղաքացի չհանդիսացող անձի՝ պետություն ընդունելու պաշտոնական մերժումը։ Որոշ պետություններում սահմանային ծառայությունների պաշտոնատար անձինք կամ այլ մարմիններ իրավասու են մերժել քաղաքացի չհանդիսացող անձանց. այլ պետություններում բացառման մասին հրամանը տրվում է իմիգրացիոն [ներգաղթային] հարցերով դատավորի կողմից գործի
լսումից հետո։

Իրավական դրույթներ, որոնցով մերժվում է փախստականների միջազգային պաշտպանության արտոնությունների տրամադրումն այն անձանց, որոնք այլ պայմաններում կբավարարեին փախստականի կարգավիճակին ներկայացվող չափորոշիչները։ «Փախստականների կարգավիճակի մասին» 1951 թ. կոնվենցիայում բացառման մասին դրույթները կարելի է գտնել 1-ին հոդվածի Դ, Ե և Զ կետերում։

UNHCR's governing ExCom meets in Geneva annually to review and approve the agency's programmes and budget, advice on international protection and discuss a wide range of other issues with UNHCR and its intergovernmental and non-governmental partners. ExCom's Standing Committee meets several times each year to carry on the body's work between plenary sessions.

Executive Board 
գործադիր խորհուրդ 

Executive Committee on Economic and Social Affairs 
Սոցիալ-տնտեսական հարցերի գործադիր կոմիտե 

Executive office of the Secretary-General 
Գլխավոր քարտուղարի գործադիր գրասենյակ 

Սահմանային ծառայությունների պաշտոնատար անձի կողմից անձի ճամփորդական փաստաթղթում դրված նշան, որով նշվում է պետության տարածքից անձի դուրս գալու ամսաթիվը և վայրը։

Visa issued for individuals with expired visas who need to extend them before leaving the country.

Այն վիզայի ժամկետը լրացած անձանց տրամադրվող վիզա, որի ժամկետը անհրաժեշտ է երկարաձգել նախքան երկրից դուրս գալը։ Որոշ երկրներում այն անվանվում է նաև «կամրջող վիզա»։

Movements in groups (isolated and sporadic) out of country of origin. Mass exodus is a movement in large numbers or of a section of the community at a given time.

Ծագման երկրից դեպի դուրս կատարվող տեղաշարժը խմբերով (մեկուսացված և ոչ կանոնավոր)։ Զանգվածային գաղթը մեծ թվով անձանց կամ համայնքի մի հատվածի տեղաշարժն է տվյալ ժամանակահատվածում։

Օտար երկրում բնակվող անձ:

Անձի կողմից հայրենի երկրում բնակությունից կամ դրա հպատակությունից կամավոր հրաժարվելը, ով այլ վայրում բնակվելու նպատակով լքում է հայրենի երկիրը։ Եթե այն տեղի է ունենում մեկ երկրի հպատակությունը մեկ այլ երկրի հպատակությամբ փոխարինելու մտադրությամբ, ապա նման գործողության կատարման ամսաթվի դրությամբ բացարձակապես դադարեցվում են բոլոր քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքները։

expenditure policy 
ծախսային քաղաքականություն 

A subsidiary body the members of which may be governmental experts, i.e. elected as State representatives, or members serving in their personal capacity, i.e. elected as individuals.

Established by the Human Rights Council in 2007 under Resolution 6/36 as a subsidiary body of the Council.
Supersedes the Working Group on Indigenous Populations.

expert panel 
փորձագետների հանձնախումբ 

The act of taking advantage of something or someone, in particular the act of taking unjust advantage of another for one’s own benefit (e.g. sexual exploitation, forced labour or services, slavery or practices similar to slavery, servitude or the removal of organs).

Որեւէ բան կամ որեւէ մեկին սեփական շահերին ծառայեցնելը, մասնավորապես որեւէ մեկին սեփական շահերի համար անարդարացիորեն օգտագործելու գործողությունը (օրինակ՝ սեռական շահագործում, հարկադիր աշխատանք կամ ծառայություններ, ստրկություն կամ ստրկությանը նմանվող վիճակ, անազատ վիճակ կամ օրգանների հեռացում)։

An act by an authority of the State with the intention and with the effect of securing the removal of a person or persons (aliens or stateless persons) against their will from the territory of that State.

Պետության համապատասխան մարմնի կողմից իրականացվող գործողություն՝ պետության տարածքից անձի կամ անձանց (քաղաքացի չհանդիսացող կամ քաղաքացիություն չունեցող)՝ իր կամ իրենց կամքին հակառակ հեռացումն ապահովելու մտադրությամբ և հետևանքներով։

Massive, collective expulsion. Collective expulsion of aliens is prohibited by several instruments of international law (Art. 4, Protocol 4 of the European Convention on Human Rights, 1950; Art. 12-5, African Charter on Human and People’s Rights, 1981; Art. 22-9, American Convention on Human Rights, 1969). According to the European Court of Human Rights, collective expulsion is any measure compelling aliens, as a group, to leave a country, except where such a measure is taken on the basis of a reasonable and objective examination of the particular case of each individual alien of the group (Andric v. Sweden, No. 45917/99, 23 February 1999).

Նաև անվանվում է մասսայական արտաքսում, հսկայածավալ, կոլեկտիվ արտաքսում։ Քաղաքացի չհանդիսացող անձանց կոլեկտիվ արտաքսումն արգելված է միջազգային իրավունքի մի քանի փաստաթղթային գործիքներով (Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի (1950 թ.) 4-րդ արձանագրության 4-րդ հոդված, «Մարդու և ժողովուրդների իրավունքների  մասին» աֆրիկյան խարտիայի (1981 թ.) 12-5 հոդված, «Մարդու իրավունքների մասին» ամերիկյան կոնվենցիայի (1969 թ.) 22-9 հոդված)։ Ըստ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ կոլեկտիվ արտաքսումը ցանկացած միջոց է, որով քաղաքացի չհանդիսացող անձանց՝ որպես խմբի, պարտադրվում է լքել երկիրը՝ բացառությամբ այն դեպքերի, երբ նման  միջոցը ձեռնարկվում է տվյալ խմբում ընդգրկված յուրաքանչյուր անհատի գործի ողջամիտ և օբյեկտիվ քննության հիման վրա (Andric v. Sweden, No. 45917/99, 23 February 1999 and Conka v. Belgium, No. 51564/99, 5 February 2002 at para. 59: (1999 թ. փետրվարի 23-ի «Անդրիչն ընդդեմ Շվեդիայի» թիվ 45917/99 գործը, և 2002 թ. փետրվարի 5-ի «Կոնկան ընդդեմ Բելգիայի» թիվ 51564/99 գործի պարբերություն 59)։ Զանգվածային արտաքսում կարող է տեղի ունենալ այն դեպքում, երբ որևէ էթնիկ խմբի անդամներն ուղարկվում են երկրից դուրս՝ անկախ քաղաքացիությունից։

The order of a State informing of the prohibition of a non-national to remain on its territory. This order is given either if the individual entered illegally on the territory, or is no longer authorized to remain in the State. This order is generally combined with the announcement that it will be enforced, if necessary, by deportation.

Պետության կողմից արձակված դատական կամ վարչա- կան հրաման, որով քաղաքացի չհանդիսացող անձին պարտադրվում է լքել իր պետության տարածքը։

The EFF was established to provide assistance to countries: (i) experiencing serious payments imbalances because of structural impediments; or (ii) characterized by slow growth and an inherently weak balance of payments position. The EFF provides assistance in support of comprehensive programs that include policies of the scope and character required to correct structural imbalances over an extended period. http://www.imf.org/external/np/exr/facts/eff.htm

Վավերականության սկզբնական ժամկետից հետո վիզայի կամ իմիգրացիոն (ներգաղթային) կարգավիճակի գործողության շարունակություն։

A session of an intergovernmental body or a special conference that is held elsewhere than at its established headquarters location, usually upon invitation of the host country. The legislative body that has approved the holding of the conference, usually the General Assembly, the Economic and Social Council or the conference of parties to the convention concerned, or its bureau, is required to adopt a decision or resolution welcoming the invitation from the host country and establishing the parameters of cooperation between the United Nations and the host country (see also Host country agreement).

external debt 
արտաքին պարտք 

The evaluation of an operation conducted by entities and/or individuals outside of an agency and its implementing partners.

Զարգացման ոլորտում միջամտության գնահատում, որն իրականացվում է այն մարմինների և/կամ անհատների կողմից, որոնք չեն ներկայացնում դոնորներին կամ միջամտությունն իրականացնող կազմակերպություններին:

Persons who have fled their country due to persecution, generalized violence, armed conflict situations or other man-made disasters. These individuals often flee en masse. Sometimes they are also referred to as “de facto refugees”.

Անձինք, որոնք փախուստի են դիմել իրենց երկրից հետապնդման, համատարած բռնությունների, զինված ընդհարումների կամ այլ մարդածին աղետների հետևանքով։ Այդ անձինք հաճախ դիմում են զանգվածային փախուստի։ Նրանք երբեմն անվանվում են նաև «դե ֆակտո փախստականներ»։

All resources, other than those of the regular budget, administered by the Organization.

The formal surrender, generally based on treaty or other reciprocal arrangements, by one State to another of an individual accused or convicted of an offence outside its territory and within the jurisdiction of the other, for the purpose of trial and punishment. 

Պետության կողմից՝ իր տարածքից դուրս և մեկ այլ պետության իրավազորության սահմաններում հանցագործության համար մեղադրված կամ դատապարտված անձին պաշտոնապես փոխանցելը մյուս պետությանը՝ դատավարության և պատժի իրականացման նպատակով։ Էքստրադիցիայի գործընթացի համար սովորաբար որպես հիմք է ընդունվում ազգային օրենսդրությունը, երկկողմ պայմանագրերը և որոշ դեպքերում՝ բազմակողմ կոնվենցիաները (օրինակ՝ 1957 թ. «Արտահանձնման մասին» եվրոպական կոնվենցիան)։

extradition proceeding 
արտահանձնման ընթացակարգ 

Indigence or destitution, usually specified as the inability to satisfy even minimum food needs. Extreme poverty should be defined as a composite of income poverty, human development and social exclusion, to encompass the notions of lack of basic security and capability deprivation.
 

extreme poverty line 
աղքատության ծայրահեղ (պարենային) գիծ