EN | AM
All A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

A world fit for children 
Աշխարհ, որ պիտանի է երեխաների համար 

Shorthand for the Convention on Access to Information, Public Participation in Decision-making, and Access to Justice in Environmental Matters, negotiated under the auspices of UNECE, adopted in Aarhus, Denmark and entered into forcein 2001.

The act of leading someone away by force or fraudulent persuasion.

Որևէ մեկին բռնություն գործադրելու կամ խաբեությամբ համոզելու միջոցով այլ վայր տանելու գործողությունը։ Երեխաների առևանգման հետ կապված գործածության դեպքերում, այս տերմինը նշանակում է խնամակալության իրավունքների խախտմամբ երեխային հեռացնելը կամ պահելը։

Գործողություն, որով անձը փորձում է խուսափել իրավական ընթացակարգերից՝ չենթարկվելով դատարանի խափանման միջոցներին։

AC / Arctic Council 
Արկտիկայի խորհուրդ 

access road 
մերձատար ճանապարհ 

"Accession" is the act whereby a state accepts the offer or the opportunity to become a party to a treaty already negotiated and signed by other states. It has the same legal effect as ratification. Accession usually occurs after the treaty has entered into force. The Secretary-General of the United Nations, in his function as depositary, has also accepted accessions to some conventions before their entry into force. The conditions under which accession may occur and the procedure involved depend on the provisions of the treaty. A treaty might provide for the accession of all other states or for a limited and defined number of states. In the absence of such a provision, accession can only occur where the negotiating states were agreed or subsequently agree on it in the case of the state in question.

[Arts.2 (1) (b) and 15, Vienna Convention on the Law of Treaties 1969]

««Վավերացում», «ընդունում», «հաստատում» և «միացում» նշանակում է, կոնկրետ դեպքով պայմանավորված, նման անվանում ունեցող միջազգային գործողություն, որի միջոցով պետությունը միջազգայնորեն հաստատում է իր համաձայնությունը պայմանագրի պարտադիրության վերաբերյալ»: («Միջազգային պայմանագրերի իրավունքի մասին» Վիեննայի 1969 թ. կոնվենցիայի 2(1)(բ) հոդված)

acclamation 
ակլամացիա (պարզ հավանություն) 

Տե՛ս ժամանակավոր տեղավորման կենտրոն

See treaty

Ընդհանուր իմաստով՝ դիրքորոշումների համընկնում։ Միջազգային հանրային իրավունքում այս տերմինն օգտագործվում է որպես պայմանագրի և կոնվենցիայի հոմանիշ։ 

accord 
պաշտոնական hամաձայնություն, համաձայնագիր 

Obligation to demonstrate that work has been conducted in compliance with agreed rules and standards or to report fairly and accurately on performance results vis a vis mandated roles and/or plans. This may require a careful, even legally defensible, demonstration that the work is consistent with the contract terms. Accountability in development may refer to the obligations of partners to act according to clearly defined responsibilities, roles and performance expectations, often with respect to the prudent use of resources. For evaluators, it connotes the responsibility to provide accurate, fair and credible monitoring reports and performance assessments.

Պարտավորություն՝ ապացուցելու, որ աշխատանքը կատարվել է համաձայնեցված կանոնների և չափանիշների համաձայն: Պարտավորություն՝ ազնվորեն և ճշգրտորեն զեկուցելու կատարողականի արդյունքների մասին համաձայն լիազորված դերերի և/կամ ծրագրերի: Սա կարող է պահանջել մանրամասն, անգամ իրավաբանորեն ընդունելի ապացույց, որ աշխատանքը համապատասխանում է պայմանագրի պահանջներին: Զարգացման ոլորտում հաշվետվողականությունը կարող է վերաբերել գործընկերների պարտականությանը՝ գործելու ըստ հստակ սահմանված պատասխանատվությունների, դերերի և կատարողականի ակնկալիքների՝ հաճախ ռեսուրսների խելամիտ կիրառման պահանջով: Գնահատողների համար դա ենթադրում է ճշգրիտ, ազնիվ և հավաստի մշտադիտարկման զեկույցներ և կատարողականի գնահատումներ տրամադրելու պատասխանատվություն:

accreditation 
հավատարմագրում 

Պետություն, որն ընդունում է դիվանագիտական ներկայացուցչին։

Պետություն, որն ուղարկում է դիվանագիտական ներկայացուցիչ։

The progressive adoption of elements of a foreign culture (ideas, words, values, norms, behaviour, institutions) by persons, groups or classes of a given culture. The partial or total adaptation is caused by contacts and interactions between different cultures through migration and trade relations.

Բարոյամշակութային արժեհամակարգի տարրերի (գաղափարների, բառերի, արժեքների, նորմերի, վարքագծի, ինստիտուտների) փոփոխություններ, որոնք առաջանում են տարբեր խմբերի մշակույթների միջև ուղղակի և շարունակական շփումների, հատկապես՝ միգրացիոն տեղաշարժերի կամ տնտեսական բնույթի փոխանակումների արդյունքում։ Ակկուլտուրացիան կարող է տեղի ունենալ այն դեպքում, երբ որևէ խումբ որդեգրում է հանրային կյանքում հասարակության մեջ գերիշխող մշակույթի առանձնահատկությունները՝ միևնույն ժամանակ մասնավոր միջավայրում պահպանելով սեփական մշակույթը։

ACP / African, Caribbean and Pacific Group of States 
ԱԿԽ / Աֆրիկյան, Կարիբյան ավազանի և Խաղաղօվկիանոսյան երկրների խումբ 

Պետության քաղաքացիություն ձեռք բերելը ծնունդով տվյալ երկրի քաղաքացի չհանդիսացող անձի կողմից՝ անձնական կարգավիճակի փոփոխությունից հետո անձի դիմումի հիման վրա կամ մեկ պետության կողմից մեկ այլ պետությանը տարածք զիջելու արդյունքում։ 

act of aggression 
ագրեսիայի, նախահարձակման գործողություն 

The number of cases and deaths recorded or estimated from respiratory infections during the most recent year for which valid statistics are available.

А number of secretariat officials, government representatives, experts or others established for a specific purpose and a limited time to investigate a single topic; the mandate for an ad hoc group requires renewal.

adaptability 
հարմարվողականություն, հարմարունակություն 

adaptation 
հարմարեցում, համապատասխանեցում 

adaptive 
հարմարունակ 

ADB / Asian Development Bank 
ԶԱԲ / Զարգացման ասիական բանկ 

additional funding 
հատուկ (լրացուցիչ) ֆինանսավորում 

In the migration context, a decision as to whether an applicant is qualified for the visa, refugee status, or other immigration status s/he seeks.

Միգրացիայի համատեքստում՝ որոշում այն մասին, թե արդյոք դիմողն իրավունք ունի ստանալու վիզա, փախստականի կարգավիճակ կամ իր կողմից հայցվող իմիգրացիոն (ներգաղթային) այլ կարգավիճակ: 

A generic term to describe a government official who is authorized by law to issue adjudications.

Միգրացիայի համատեքստում՝ անձ, որն օրենքով լիազորված է կայացնելու որոշումներ այն մասին, թե արդյոք դիմողն իրավունք ունի ստանալու վիզա, փախստականի կարգավիճակ կամ նրա կողմից հայցվող իմիգրացիոն (ներգաղթային) այլ կարգավիճակ: 

See change of status

Տե՛ս կարգավիճակի փոփոխություն

An adjustment program is a detailed economic program that is based on an analysis of the economic problems of the member country and specifies the policies being implemented or that will be implemented by the country in the monetary, fiscal, external, and structural areas, as necessary, in order to achieve economic stabilization and set the basis for self‐sustained economic growth.

Administrative Assistant 
վարչական գծով օգնական 

Անձին իր ազատությունից զրկելու նպատակով պետության իրավասու վարչական մարմնի կողմից իրականացվող միջոց։ Մի շարք երկրների օրենսդրությամբ նախատեսվում է անկանոն կարգավիճակում գտնվող միգրանտներին վարչական կալանքի տակ վերցնելը նրանց կողմից համապատասխան տարածք ժամանելու պահին կամ նրանց արտաքսելու նպատակով: 

administrative management 
վարչական կառավարում 

administrative proceeding 
վարչական վարույթ 

The granting of entry into a State. An alien has been “admitted” if s/he passed through a checkpoint (air, land or sea) and is permitted to enter by border officials. An alien who has entered clandestinely is not considered to have been admitted.

Պետություն մուտք գործելու իրավունքի շնորհում: Քաղաքացի չհանդիսացող անձը համարվում է «ընդունված», եթե նա անցել է անցակետով (օդային, ցամաքային կամ ծովային) և սահմանապահ ծառայությունների պաշտոնատար անձանցից ստացել է մուտք գործելու թույլտվություն: Լատենտային եղանակով մուտք գործած՝ քաղաքացի չհանդիսացող անձը չի համարվում ընդունված։

"Adoption" is the formal act by which the form and content of a proposed treaty text are established. As a general rule, the adoption of the text of a treaty takes place through the expression of the consent of the states participating in the treaty-making process. Treaties that are negotiated within an international organization will usually be adopted by a resolution of a representative organ of the organization whose membership more or less corresponds to the potential participation in the treaty in question. A treaty can also be adopted by an international conference which has specifically been convened for setting up the treaty, by a vote of two thirds of the states present and voting, unless, by the same majority, they have decided to apply a different rule.

[Art.9, Vienna Convention of the Law of Treaties 1969]

Միջազգային հանրային իրավունքում տվյալ տերմինն օգտագործվում է այն պաշտոնական գործողության համար, որով բանակցող կողմերը հաստատում են պայմանագրի ձևը և բովանդակությունը։ Պայմանագիրն ընդունվում է այդ պայմանագրի շուրջ բանակցություններին մասնակցող պետությունների և միջազգային կազմակերպությունների կամքն արտահայտող կոնկրետ գործողությամբ, այսինքն՝ տեքստի շուրջ քվեարկելով, նախաստորագրելով, ստորագրելով և այլն։ Ընդունումը կարող է լինել նաև մի մեխանիզմ, որն օգտագործվում է պայմանագրի փոփոխությունների կամ պայմանագրով սահմանված կանոնակարգերի ձևն ու բովանդակությունը հաստատելու համար։

The statutory process of terminating a child’s legal rights and duties toward the natural parents and substituting similar rights and duties toward adoptive parents (family law). In international law, the term is used to denote the agreement of the parties as to what the text of a proposed treaty shall be.

Օրենքով սահմանված գործընթաց, որով դադարեցվում են երեխայի և նրա կենսաբանական ծնողների միջև իրավունքներն ու պարտականությունները, որոնք էլ փոխարինվում են երեխայի ու որդեգրող ծնողների միջև նմանատիպ իրավունքներով ու պարտականություններով։ 

The percentage of persons (male or female, or both sexes) aged 15 years and over who can, with understanding, both read and write a short simple statement on their everyday lives. Notes are made when a country has a different definition.

Adviser of the Secretary-General on the Prevention of Genocide 
ցեղասպանության կանխարգելման հարցով Գլխավոր քարտուղարի խորհրդական 

The Advisory Board on Disarmament Matters was established in 1978 after the General Assembly's first Special Session on Disarmament. It's role is to advise the Secretary-General on matters within the area of arms limitation and disarmament.

The Advisory Committee on Administrative and Budgetary Questions, a subsidiary organ of the General Assembly, consists of 16 members appointed by the Assembly in their individual capacity. The major functions of the Advisory Committee are:
(a) to examine and report on the budget submitted by the Secretary-General to the General Assembly;
(b) to advise the General Assembly concerning any administrative and budgetary matters referred to it;
(c) to examine on behalf of the General Assembly the administrative budgets of the specialized agencies and proposals for financial arrangements with such agencies; and
(d) to consider and report to the General Assembly on the auditors’ reports on the accounts of the United Nations and of the specialized agencies.

advisory opinion 
խորհրդատվական եզրակացություն 

advocacy 
պաշտպանություն (շահերի, գաղափարի), քարոզչություն 

 Adverse event following immunization is any untoward medical occurrence which follows immunization and which does not necessarily have a causal relationship with the usage of the vaccine. If not rapidly and effectively dealt with, can undermine confidence in a vaccine and ultimately have dramatic consequences for immunization coverage and disease incidence.

aegis 
հովանի 

AfDB / African Development Bank 
ԶԱֆԲ / Զարգացման աֆրիկյան բանկ 

AFESD / Arab Fund for Economic and Social Development 
ՏՍԶԱՀ / Տնտեսական և սոցիալական զարգացման արաբական հիմնադրամ 

A certified legal document, normally signed by a sponsor, guaranteeing full cost of maintenance to a migrant to enable entry to be granted into the country, frequently required for elderly migrants and those who are ill and unable to fend for themselves.

Հաստատված իրավական փաստաթուղթ, որը պարունակում է իրավասու մարմնի առջև տրված երդմամբ հավաստված գրավոր ցուցմունք։ Միգրացիայի համատեքստում՝ երդմամբ հաստատվող գրավոր վկայությունը սովորաբար ստորագրվում է հովանավորի կողմից, որը երաշխավորում է միգրանտի ապրուստի լրիվ ապահովումը նրան՝ երկիր մուտք գործելու իրավունք ստանալու հնարավորություն ընձեռելու համար, ինչը հաճախ պահանջվում է մեծահասակ միգրանտների և այն անձանց համար, ովքեր հիվանդ են և անկարող են հոգալ իրենց մասին։

Noun. A person, organization or establishment associated with another as a subordinate, subsidiary or member.

affirmative vote 
դրական քվե 

The establishment of a tree crop on an area where it has always or long been absent. Where such establishment fails and is repeated, the later effort may be termed "reafforestation".

AFRO / WHO Region of the Africa 
ԱՀԿ-ի Աֆրիկայի տարածաշրջան 

AG / Australia Group 
Ավստրալական խումբ 

Number of births to women in a particular age group, divided by the number of women in that age group. The age groups used are: 15-19, 20-24,….45-49. The data refer to five-year periods running from 1 July to 30 June of the initial and final years.

Կայուն զարգացման օրակարգ 2030 

A set of principles and actions for development on an environmentally sustainable basis, adopted at UNCED, at Rio de Janeiro, in 1992.

aggressor 
ագրեսոր 

agreed priority 
համաձայնեցած գերակայություն 

A mutual understanding (written or unwritten) between two or more parties intended to have a legally binding character.

Երկու կամ ավելի կողմերի միջև իրավաբանորեն պարտադիր ուժ ունեցող փոխըմբռնում (գրավոր կամ բանավոր)։

Agreement Governing Activities of States on the Moon and Other Cestial Bodies (Moon Agreement) 
Լուսնի և այլ երկնային մարմինների վրա պետությունների գործունեության կանոնակարգման մասին համաձայնագիր (Լուսնի մասին համաձայնագիր) 

Agreement on the Conservation of Cetaceans in the Black Sea, Mediterranean Sea and Contiguous Atlantic Area 
Սև ծովում, Միջերկրական ծովում և Մերձատլանտյան տարածքում կետանմանների պահմպանման մասին համաձայնագիր 

Agreement on the Conservation of Small Cetaceans of the Baltic and North Seas 
Բալթիկ և Հյուսիսային ծովում փոքր կետանմանների պահպանման մասին համաձայնագիր 

Agreement on the Rescue of Astronauts, the Return of Astranauts and the Return of Objects Launched into Outer Space 
Տիեզերագնացների համար փրկարարական աշխատանքների իրականացման, տիեզերագնացների վերադարձման և տիեզերք ուղարկված սարքերի վերադարձման մասին համաձայնագիր 

agricultural census 
գյուղատնտեսական համատարած հաշվառում 

AI / Amnesty International 
ԱԻ / Ամնեսթի ինթերնեշնլ իրավապաշտպան կազմակերպություն 

Aichi Biodiversity Targets 
Կենսաբազմազանության վերաբերյալ Այիչիի նպատակային խնդիրներ 

aid programme 
աջակցության ծրագիր 

aid worker 
մարդասիրական օգնության ոլորտի աշխատակից 

AIDS / Acquired Immunodeficiency Syndrome 
ՁԻԱՀ / Ձեռքբերովի իմունային անբավարարության համախտանիշ 

AIDS response 
ՁԻԱՀ-ին հակազդում 

AIDS response 
ՁԻԱՀ-ին հակազդում 

Although “the person died of AIDS” is commonly said or written, actually people do not die of AIDS, they die of HIV-related or AIDS-related disease. The expression AIDS-related illness can be used if a person has an AIDS diagnosis.

Թեև հաճախ ասվում և գրվում է` մարդը մահացավ «ՁԻԱՀ-ից», իրականում մարդիկ մահանում են ՁԻԱՀ-զուգորդող կամ ՄԻԱՎ վարակով պայմանավորված հիվանդություններից: «ՁԻԱՀ-զուգորդող հիվանդություն» արտահայտությունը կարելի է գործածել, եթե անձի մոտ ախտորոշված է ՁԻԱՀ։

air navigation facility 
օդագնացության սարքավորում 

air safety 
օդային անվտանգություն 

air strike 
օդային ռմբակոծում 

air traffic management 
օդային ուղիների կառավարում 

air-defence system 
օդային պաշտպանության համակարգ 

Airports Council International 
Օդանավակայանների միջազգային խորհուրդ 

ALADI / Latin American Integration Association 
Լատինամերիկյան ինտեգրման ասոցիացիա 

A person who is not a national of a given State; a person belonging to, or owing an allegiance to, another State.

 

 

1. Տվյալ երկրի քաղաքացի չհանդիսացող անձ։ 2. Այլ պետության պատկանող կամ այլ պետության հպատակություն ունեցող անձ։

alleged violation 
ենթադրվող ոտնահարում, խախտում 

allocation 
հատկացում, բաշխում 

allowance for child care 
երեխայի խնամքի նպաստ 

Միջոցներ, որոնք պետությունների կողմից կարող են կիրառվել և կիրառվել են իրենց տարածքում գտնվող միգրանտների ու ապաստան հայցողների նկատմամբ, որտեղ առկա է որոշակի հսկողության անհրաժեշտությունը. դրանք տարբեր են՝ սկսած ազատությունից զրկելու հետ չկապված և հասարակությունից չմեկուսացնելով պայմանավորված ինչպես նաև անձնական
գործի նյութերի ուսումնասիրություն ենթադրող մոդելներից մինչև առավել սահմանափակումներ ներառող տարբերակներ, ինչպիսին կարող է լինել բնակությունը կիսաբաց տիպի կենտրոններում։ Այլընտրանքային միջոցները պետք է դիտարկվեն նախքան կալանքին
դիմելու տարբերակը քննարկելը։

Ambassador for the Global Alliance for Clean Cookstoves 
Էկոլոգիապես մաքուր խոհանոցային վառարանների հարցով միջազգային դաշինքի դեսպան 

The term "amendment" refers to the formal alteration of treaty provisions affecting all the parties to the particular agreement. Such alterations must be effected with the same formalities that attended the original formation of the treaty. Many multilateral treaties lay down specific requirements to be satisfied for amendments to be adopted. In the absence of such provisions, amendments require the consent of all the parties.

[Art.40, Vienna Convention of the Law of Treaties 1969]

amenities of care 
բուժսպասարկման պայմաններ 

AMF / Arab Monetary Fund 
Արժույթի արաբական հիմնադրամ 

AMIB / African Mission in Burundi 
ԲԱԱ / Բուրունդիում աֆրիկյան առաքելություն 

AMIS / African Union Mission in the Sudan 
ՍԱՄԱ / Սուդանում Աֆրիկյան միության առաքելություն 

AMISOM / African Union Mission in Somalia 
ՍԱՄԱ / Սոմալիում Աֆրիկյան միության առաքելություն 

A general pardon that is used in tandem with “legalization” and deals with people who can show residence in a country for which the amnesty is
granted, despite the fact that such residence was illegal.

Ընդհանուր ներում, «կանոնականացում» կամ «օրինականացում», որը կիրառվում է այն մարդկանց նկատմամբ, ովքեր կարող են այն երկրում բնակության մասին վկայող ապացույց ներկայացնել, որտեղ շնորհվում է համաներումը՝ չնայած այն փաստին, որ նման բնակությունն անօրինական է եղել։

AMRO / WHO Region of the Americas 
ԱՀԿ-ի Ամերիկայի տարածաշրջան 

AMU / Arab Maghreb Union 
ԱՄՄ / Արաբական Մաղրիբի միություն 

An examination of a situation, its elements and their relations.

Methods used to process and analyze information.

Մեթոդներ, որոնք օգտագործվում են գնահատման ընթացքում ձեռք բերված տեղեկությունը գործի մեջ դնելու և մեկնաբանելու համար:

ANC / Antenatal Care 
նախածննդյան (անտենատալ) խնամք 

Foreigners admitted by a country other than their own because of their historical, ethnic or other ties with that country, who, by virtue of those ties, are immediately granted the right of long-term residence in that country or who, having the right to nationality in that country, become nationals within a short period after admission.

Օտարերկրացիներ, որոնց ընդունում են իրենց սեփական երկիրը չհանդիսացող այլ երկիր՝ այդ երկրի հետ ունեցած իրենց պատմական, էթնիկ կամ այլ կապերի հիման վրա, և որոնց այդ կապերի ուժով անմիջապես տրվում է այդ երկրում երկարաժամկետ բնակության իրավունք, կամ որոնք, ունենալով այդ երկրի քաղաքացիությունը ձեռք բերելու իրավունքը, ընդունումից հետո կարճ ժամանակահատվածում դառնում են քաղաքացիներ:

annulment 
չեղյալ հայտարարում 

anthropogenic warming 
մարդածին գործոնով պայմանավորված տաքացում 

anti-handling device 
հակադիպչողական սարք 

A device primarily designed to be exploded by the presence, proximity or contact of a person and that will incapacitate, injure or kill one or
more persons. APM are indiscriminate in terms of target and time, as they continue to kill and maim people long after a conflict has ended.

antisemitism 
հակասեմականություն 

ANZUS / Australia - New Zealand - United States Security Treaty 
ԱՆԶԱՄՆ / Ավստրալիա - Նոր Զելանդիա - Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ անվտանգության պայմանագիր 

apartheid regime 
ապարտեիդի վարչակարգ 

APEC / Asia Pacific Economic Cooperation 
Ասիական և խաղաղօվկանոսյան երկրների տնտեսական համագործակցության կազմակերպություն 

A procedure undertaken to review a decision by bringing it to a higher authority; often the submission of a lower court’s or agency’s decision to a higher court for review and possible reversal.

Որոշումը վերանայելու նպատակով նախաձեռնվող գործընթաց՝ այն առավել վերադաս մարմին ներկայացնելու միջոցով. հաճախ վերաբերում է ստորին ատյանի դատարանի կամ մարմնի կայացրած որոշումը վերին ատյանի դատարան` վերանայման և հնարավոր բեկանման համար ներկայացնելուն:

Appeals Chamber (ICC) 
Բողոքարկման պալատ (ՄՔԴ) 

appellation 
տիտղոս, անվանադրություն 

A person who formally requests some government or legal action, such as the granting of refugee status, a visa or working permit.

Միգրացիայի համատեքստում՝ անձ, որը պաշտոնապես հայցում է պետական մարմնի կամ այլ իրավական գործողության կատարում, ինչպես օրինակ՝ փախստականի կարգավիճակի, վիզայի կամ աշխատանքի թույլտվության տրամադրում։

A request (usually written) submitted to the government by a person or organization seeking some governmental action.

Միգրացիայի համատեքստում՝ դիմում (սովորաբար՝ գրավոր), որը սահմանված կարգով պետական մարմին է ներկայացվում պետական մարմնի կամ այլ իրավական գործողություն հայցող անձի կամ կազմակերպության կողմից։

apportion 
բաշխում 

An overall assessment of the relevance, feasibility and potential sustainability of an operation prior to approval for implementation.

Գնահատում, որ իրականացվում է նախքան զարգացման ոլորտի միջամտությունը:

In an unreasonable manner, related to the concepts of injustice, unpredictability, unreasonableness and capriciousness.

Անհիմն եղանակով՝ կապված անարդարության, անկանխատեսելիության, չհիմնավորվածության և քմահաճության հասկացությունների հետ։

arbitrary deprivation of life 
կյանքից կամայական զրկում 

arbitrary detention 
կամայական ազատազրկում 

arbitrary interference 
կամայական միջամտություն 

arbitration 
իրավարարություն, արբիտրաժ 

ARC is an inter-agency initiative, initiated by UNHCR and the International Save the Children Alliance in 1997, and joined in 1999 by UNICEF and the Office of the High Commissioner for Human Rights. Implementation of the project has consistently reflected the importance of developing collaborative approaches between key actors involved in the protection of refugee and displaced children including government, UN agencies, local and international NGOs, as well as children themselves and their communities.

aridification 
արիդացում 

armament 
սպառազինություն 

All cases of declared war or of any other armed conflict which may arise between two or more States, even if the state of war is not recognized by one of them (see Art. 2, Geneva Conventions I-IV, 1949-international armed conflict). An armed conflict exists whenever there is a resort to armed force between states or protracted armed violence between governmental authorities and organized armed groups or between such groups within a state (Tadic case No. IT-94-1-AR 72, p.35, Appeals Chamber, ICTY- noninternational armed conflict).

«Հայտարարված պատերազմի և ցանկացած այլ զինված ընդհարման բոլոր ձևերը, որոնք կարող են ծագել երկու կամ ավելի ... (պետությունների) միջև, նույնիսկ երբ դրանցից որևէ մեկի կողմից պատերազմական վիճակ չի հայտարարվել» (1949 թ. Ժնևի կոնվենցիաներ I-IV, 2–րդ հոդված)։ «Զինված ընդհարումն առկա է այն դեպքում, երբ պետությունների միջև գործադրվում է զինված ուժ, կամ կառավարական ուժերի և կազմակերպված զինված խմբերի միջև կամ էլ պետության ներսում գործող նման խմբերի միջև գործադրվում է տևական զինված բռնություն («Դատախազն ընդդեմ Դուշկո Տադիչի» թիվ IT-94-1-AR 72 գործը, նախկին Հարավսլավիայի հարցերով միջազգային քրեական տրիբունալի վերաքննիչ պալատ):

armed forces 
զինված ուժեր 

In United Nations contexts, typically covers direct or indirect supply, sale and transfer from their territories or by their nationals outside their territories, or using their flag vessels or aircraft, of arms and related materiel of all types, spare parts, and technical advice, assistance, or training related to military activities, to designated individuals and entities.

Variant: weapons embargo

arms regulation 
սպառազինությունների կանոնակարգում 

A card which is filled out by an individual prior to or upon arrival in the country of destination and presented (along with passport and, if requested, visa) to officials at the checkpoint.

Քարտ, որը անձի կողմից լրացվում է նպատակակետ երկիր ժամանելուց առաջ կամ ժամանելուն պես և (անձնագրի և, նման պահանջի դեպքում, վիզայի հետ միասին) ներկայացվում սահմանային անցակետի ծառայողներին։ Որոշ պետություններում սահմանապահ ծառայությունների պաշտոնատար անձինք մուտքի ժամանակ վերցնում են քարտը, մինչդեռ այլ պետություններում քարտը կամ դրա մի մասը վերադարձվում է ճանապարհորդողին, և այն պետք է ներկայացվի պետությունից մեկնելիս։ Նման քարտերի համար գործող միջազգային ստանդարտները սահմանվում են Քաղաքացիական ավիացիայի միջազգային կազմակերպության (ԻԿԱՕ) կողմից՝ «Միջազգային քաղաքացիական ավիացիայի մասին» 1944 թ. կոնվենցիայի 9-րդ հավելվածում։

 

 

Բուժում, որը դանդաղեցնում է ՄԻԱՎ վարակի զարգացումը, հնարավորություն է տալիս երկարացնելու ՄԻԱՎ-ով ապրող մարդու կյանքն ու բարելավելու դրա որակը: «ՀՌՎ կամ հակառետրովիրուսային բուժում» արտահայտությունը կարող է գործածվել այն դեպքերում, երբ խոսքը հստակորեն վերաբերում է երեք հակառետրովիրուսային դեղամիջոցներով համակցված բուժմանը:

Դեղամիջոցներ, որոնք ճնշում են օրգանիզմում ՄԻԱՎ-ի բազմացումը և դրանով իսկ կասեցնում իմունային համակարգի քայքայումը:

ASEAN / Association of South-East Asian Nations 
ՀԱՊԱ / Հարավարևելյան Ասիայի պետությունների ասոցիացիա 

aspect 
հայեցակետ, կողմ, կտրվածք 

assembly 
վեհաժողով 

Assessed contributions are payments made as part of the obligations that nations undertake when signing treaties. At the UN, assessments on member states provide a reliable source of funding to core UN functions through the UN regular and peacekeeping budgets, based on each country’s ability to pay.

The governmental taking of property due to its, or its owner’s, involvement in criminal activity, such as the impounding of a vehicle used for smuggling or trafficking aliens into a State.

Գույքը պետության կողմից վերցնելը դա՝ հանցավոր նպատակներով օգտագործվելու կամ դրա սեփականատիրոջ՝ հանցավոր գործունեության մեջ ներգրավված լինելու հիմքով, ինչպես օրինակ՝ տվյալ պետություն մարդկանց մաքսանենգ ճանապարհով տեղափոխման կամ թրաֆիքինգի համար օգտագործված տրանսպորտային միջոցի վրա կալանք դնելը։ 

Adaptation of one ethnic or social group - usually a minority - to another. Assimilation means the subsuming of language, traditions, values and behaviour or even fundamental vital interests and an alteration in the feeling of belonging. Assimilation goes further than acculturation.

Որևէ էթնիկ կամ սոցիալական՝ սովորաբար փոքրամասնություն կազմող խմբի հարմարեցումը մեկ այլ խմբի հետ։ Ասիմիլյացիան ներառում է լեզվի, ավանդույթների, արժեքների, բարոյական նորմերի և վարքագծի կամ նույնիսկ կենսական շահերի ներընդգրկում և համաձուլում։ Չնայած խմբի ավանդական մշակութային գործելակերպից ամբողջական հրաժարումը քիչ հավանական է, այնուամենայնիվ, ընդհանուր առմամբ, ասիմիլյացիան հանգեցնում է նրան, որ մի խումբը սոցիալապես չի տարբերակվում հասարակության մյուս անդամներից։ Ասիմիլյացիան համամշակութավորման ամենածայրահեղ դրսևորումն է։

Assistant Representative 
ներկայացուցչի օգնական 

The movement of migrants accomplished with the assistance of a government, governments or an international organization, as opposed to spontaneous, unaided migration.

Միգրանտների տեղաշարժ, որն ուղեկցվում է պետության, պետական մարմինների կամ միջազգային կազմակերպության աջակցությամբ՝ ի տարբերություն ինքնաբուխ, առանց օգնության միգրացիայի։

Logistical and financial support to rejected asylum seekers, trafficked migrants, stranded students, qualified nationals and other migrants unable or unwilling to remain in the host country who volunteer to return to their countries of origin.

Վարչական, նյութատեխնիկական ապահովման, ֆինանսական և վերաինտեգրման բնույթի օժանդակություն՝ մերժում ստացած ապաստան հայցողներին, մարդկանց թրաֆիքինգից տուժածներին, դժվարին կացության մեջ հայտնված միգրանտներին, մասնագիտական որակավորում ունեցող քաղաքացիներին և այլ միգրանտների, որոնք չեն կարող կամ չեն ցանկանում մնալ հյուրընկալող երկրում և որոնք կամավոր կերպով ցանկություն են հայտնում վերադառնալ իրենց ծագման երկիր։

Title used in many context, including in reference to governmental entities, non-governmental organizations (NGOs) and individuals who may hold such status with an organization. For example, in 2009 the United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) had nine Associate Members (a.k.a., Associate Member States), and there are associate member countries of the Economic Commission for Latin America and the Caribbean (ECLAC).

assume office 
ստանձնել պաշտոնը 

The refuge which States may grant beyond the boundaries of their territory in places which are granted immunity from jurisdiction, to an individual seeking protection from the authority who persecutes or claims him or her. Diplomatic asylum may be granted at diplomatic missions and the private residences of the heads of mission, warships or aircrafts, but not in the premises of international organizations, nor consulates. There is no right of an individual to obtain diplomatic asylum, nor an obligation of a State to grant it.

Ապաստարան, որը պետությունների կողմից իրենց տարածքի սահմաններից դուրս, իրավազորության նկատմամբ անձեռնմխելիություն ունեցող վայրերում, կարող է տրամադրվել այն անձին, որն իրեն հետապնդող կամ իր վերադարձը պահանջող մարմնի գործողություններից պաշտպանություն է հայցում։ Դիվանագիտական ապաստանը կարող է շնորհվել դիվանագիտական առաքելություններում և առաքելության ղեկավարների անձնական բնակավայրում, ռազմական նավերի կամ օդանավերի վրա, սակայն ոչ միջազգային կազմակերպությունների կամ հյուպատոսարանների տարածքներում։ Որևէ այլ անձ իրավունք չունի ստանալու դիվանագիտական ապաստան, և ոչ էլ որևէ պետություն պարտավոր է այն շնորհել։

Protection granted by a State to an alien on its own territory against the exercise of jurisdiction by the state of origin, based on the principle of non-refoulement, leading to the enjoyment of certain internationally recognized rights.

Իր քաղաքացին չհանդիսացող անձին պետության կողմից իր տարածքում տրամադրվող պաշտպանություն ծագման երկրի իրավազորության իրականացման նկատմամբ՝ հիմնվելով փախստականին վերադարձնելու անթույլատրելիության սկզբունքի վրա, որը հանգեցնում է միջազգայնորեն ճանաչված որոշակի իրավունքներից օգտվելու հնարավորությանը։

Persons seeking to be admitted into a country as refugees and awaiting decision on their application for refugee status under relevant international and national instruments. In case of a negative decision, they must leave the country and may be expelled, as may any alien in an irregular situation, unless permission to stay is provided on humanitarian or other related grounds. 

Անձ, որը հետապնդումից կամ լուրջ վտանգից պաշտպանություն է փնտրում իր սեփական երկիրը չհանդիսացող այլ երկրում և սպասում համապատասխան միջազգային և ազգային փաստաթղթային գործիքների հիման վրա փախստականի կարգավիճակ ստանալու համար ներկայացված դիմումի կապակցությամբ որոշում ընդունելուն։ Բացասական որոշման դեպքում, անձը պետք է լքի երկիրը, և կարող է վտարվել այնպես, ինչպես անկանոն կամ ապօրինի կարգավիճակում գտնվող՝ քաղաքացի չհանդիսացող անձը, եթե մարդասիրական կամ հարակից այլ հիմքերով գտնվելու թույլտվություն չի տրամադրվում:

Athens Convention relating to the Carriage of Passengers and their Luggage by Sea 
Ծովով ուղևորների և նրանց ուղեբեռի փոխադրման մասին Աթենքի կոնվենցիա 

Atmospheric Research and Environment Programme 
Մթնոլորտային հետազոտությունների և շրջակա միջավայրի ծրագիր 

AU / African Union 
ԱՄ / Աֆրիկյան միություն 

An independent, objective assurance activity designed to add value and improve an organization’s operations. It helps an organization accomplish its objectives by bringing a systematic, disciplined approach to assess and improve the effectiveness of risk management, control and governance processes. A distinction is made between regularity (financial) auditing, which focuses on compliance with applicable statutes and regulations; and performance auditing, which is concerned with relevance, economy, efficiency and effectiveness. Internal auditing provides an assessment of internal controls undertaken by a unit reporting to management while external auditing is conducted by an independent organization.

Անկախ, օբյեկտիվ գործողություն, որի նպատակն է առավել նշանակալի դարձնել և բարելավել կազմակերպության գործունեությունը: Այն օգնում է կազմակերպությանը իրագործել իր առջև դրված նպատակները՝ առաջ բերելով համակարգված, կանոնակարգված մոտեցում՝ գնահատելու և բարելավելու համար ռիսկերի կառավարման արդյունավետությունը, վերահսկումը և ղեկավարման գործընթացները: Տարբերակվում են կանոնակարգող ֆինանսական աուդիտը, որի դիտակետում համապատասխանությունն է կիրառելի կանոններին և կարգավորումներին ու կատարողականի աուդիտը, որը վերաբերվում է նպատակահարմարությանը, տնտեսմանը և արդյունավետությանը: Ներքին աուդիտը ներկայացնում է ներքին վերահսկման գնահատում, որը նախաձեռնվում է կառավարման օղակներին զեկուցող միավորի կողմից, մինչդեռ արտաքին աուդիտը իրականացվում է անկախ կազմակերպության կողմից:

Automated System for Customs Data 
մաքսային ձևակերպումների ավտոմատացված համակարգ 

autonomous government 
ինքնավար կառավարություն 

A mass of snow sliding, tumbling, or flowing down an inclined surface. Technically, a mass of loosened snow, ice, and/or earth suddenly and swiftly sliding down a mountain. In practice, assumed to be a snow avalanche unless another term such as ice, rock, mud, etc. is used.

Total costs divided by total units of output.

average deprivation intensity 
չքավորության միջին ինտենսիվություն 

avian influenza 
թռչնագրիպ 

avian migratory species 
թռչունների միգրացվող տեսակներ 

aviation emissions 
ավիացիոն արտանետումներ 

awareness raising 
իրազեկվածության մակարդակի բարձրացում 

The coalition headed by Germany, Italy, and Japan that opposed the Allied Powers in World War II.